خانه / نور و تصویر / تصویربرداری / چگونه تصویربردار ورزشی شویم؟

چگونه تصویربردار ورزشی شویم؟

نویسنده: سعید آتشین کارشناس ارشد برنامه سازی-پژوهشگر و مدرس فرم تلویزیونی

 

 

ساخت برنامه ­های تلویزیونی یکی از ظریف ترین و در عین حال لذت بخش ترین فرآیند های تولید محصولات رسانه ای است و کسانی در حوزه تولید تلویزیونی موفق هستند که نگرش هنرمندانه خود را به مفاهیم تخصصی ، مهارت­ های فنی ، شوق کار تیمی و رواداری بین فردی پیوند زده­ اند. یکی از گسترده ترین عرصه های تولید محصول تلویزیونی، پوشش مسابقات ورزشی است که به شکل تورنومنت های باشگاهی ، ملی ، قاره ­ای و جهانی برگزار می شوند. پوشش تلویزیونی ورزش های مختلف نیازمند فعالیت های بخشی از نیروی انسانی متخصص است که علاوه بر مبانی تولید تلویزیونی به تکنیک های تصویرگری ورزش نیز مسلط بوده و البته علاقه­ مند رشته های ورزشی نیز باشند.

 

 

 

 

 

تولید محصولات ورزشی تلویزیون فرصت مناسبی است برای تصویربرداران مستعد که توانایی های فنی و فردی خود را به نمایش بگذارند. اگر قصد دارید یک تصویربردار ورزشی شوید باید مراحلی را در جهت ارتقاء دانش و کسب مهارت های عملی پشت سر بگذارید. این ممکن است با شرکت در کلاس های آموزشی فشرده یا گذراندن دوره های آکادمیک و انجام کارورزی بدست آید. در اینجا منظور ما از «تصویربردار» ؛ کسی است که متخصص کار با دوربین های  تلویزیونیِ استودیویی-میدانی در سیستم تولید چنددوربینه (Multi-Camera) است که در عرف رایج به او Camera Operator می گویند. در تولیدات چنددوربینه بیشتر تمرکز تصویربردار بر قاب ­بندی، حرکات دوربین و وضوح تصویر است. تنظیمات جنس تصویر مانند نور(دیافراگم) ، رنگ (وایت بالانس) و… از حوزه اختیارات او خارج است. تصویربردار چه در داخل استودیو فعالیت کند و چه در تولیدات میدانی حضور داشته باشد، پس از مدتی به ادبیات حوزه فرم تصویر مسلط می شود. مواردی مانند اندازه قاب­ ها، انواع حرکات دوربین، ابزار های حرکتی، مهارت های مربوط به وضوح تصویر و…   

تصویربرداری ورزشی یک شغل پرتحرک (Fast-Paced) و مناسب برای کسانی است که علاوه بر مهارت در کار با دوربین های تلویزیونی، به ورزش نیز عشق می ورزند. این عشق فقط علاقه شخصی به ورزش کردن یا دوست داشتن ورزشکاران نیست. او باید قوانین ورزش ها را بداند، تورنومنت های ورزشی را دنبال کند و حتی ورزشکاران مطرح رشته های مختلف را بشناسد. بنابراین هنر تصویربردار ورزشی این است که دوربین تلویزیونی را در جهت ارائه هرچه بهتر یک مسابقه ورزشی به مخاطب بکار گیرد. تصاویری که او ارائه می دهد به هواداران کمک می کند تا از راه دور از دیدن مسابقه تیم یا ورزشکار مورد علاقه شان لذت ببرند. آشنایی با قابلیت ها و مسئولیت های تصویربردار ورزشی به شما کمک می کند که تصمیم بگیرید آیا این شغل برای شما مناسب است یا خیر.

تصویربردار ورزشی ممکن است یک نمای کامل از مسابقه را به تصویر بکشد یا جزئیات رویداد یا حرکات یک ورزشکار را ارائه کند. دوربین او ممکن است روی سه پایه ثابت یا تجهیزات حرکتی نصب شده باشد یا اینکه دوربین را روی شانه اش حمل کند. عملکرد او برای ارائه تصاویر عمومی از مسابقه یا تمرکز روی حرکات یک بازیکن-ستاره بوسیله کارگردان هدایت می شود. پوشش ورزش یک محیط پر تحرک است و آدم های خاص خود را می طلبد شما باید قادر باشید که تغییر سریع در اندازه قاب ، زاویه ، حرکت و وضوح ایجاد کنید و تصویر مورد نیاز کارگردان را در کمترین زمان ممکن ارائه نمایید. این شرایط نسبت به دیگر انواع تولیدات تلویزیونی استرس بیشتری به همراه دارد. هوشیاری ، دقت و سرعت عمل برای به تصویرکشیدن رویدادی که هر لحظه اش غیر قابل پیش بینی است، نیاز به سطح بالایی از تمرکز جسمی و روانی دارد.  

آماده کردن تجهیزات

بطور معمول پس از نصب دوربین روی سه پایه یا پایه های ثابتِ مستقر در ورزشگاه و روشن شدن دوربین که توسط تکنسین فنی واحد پوشش دهنده انجام می شود. شما باید از عملکرد صحیح دسته زوم (Zoon Controller) و پیچ وضوح (Focus Controller) مطمئن شوید. سرعت زوم را براساس وظایفی که برعهده دارید تنظیم کنید. همچنین اگر نیازمند حرکات سریع سر دوربین (در جهات مختلف) هستید باید درجه فشار روی کله­گی سه­پایه را تنظیم کنید. میزان روشنایی نمایاب (Viewfinder) را طوری تنظیم کنید که به راحتی بتوانید وضوح تصویر را کنترل نمایید. دسته­ های هدایتگر کله­ گی که برای انجام حرکات سر دوربین (Pan/Tilt) است را با توجه به زاویه دوربین و ارتفاع قد خودتان تنظیم کنید. سیستم ارتباط صوتی خود را با اتاق فرمان (واحد سیار) کنترل کنید. کارت دوربین یا برگه لیست بازیکنان مسابقه را روی بدنه دوربین و مقابل خود نصب کنید. با توجه به شدت و زاویه تابش خورشید کلاه آفتابگیر به همراه داشته باشید و ابزاری هم برای سایه انداختن روی نمایاب در نظر بگیرید. 

 

 

 

قاب بندی رویداد

با توجه به نوع مسابقه ورزشی که قرار است پوشش داده شود، قواعد دوربین گذاری مربوط به آن و دکوپار کارگردان و اینکه مسئولیت کدام دوربین برعهده شما باشد، اندازه و ترکیب بندی قاب، نوع حرکت دوربین و وظایف ثانویه شما متفاوت خواهد بود. بطور مثال اگر شما تصویربردار دوربین اصلی (شماره ١) در مسابقه فوتبال باشید نوع عملکرد تان با تصویربردار دوربین اصلی در مسابقه تنیس یا کشتی متفاوت خواهد بود. تشریح وظایف تصویربردارانِ همه دوربین ها در تمامی ورزش ها در این مطلب نمی گنجد اما برخی نکات عمومی وجود دارد که می توان به آنها اشاره کرد. بطور کلی دکوپاژ مسابقه ورزشی به دو بخش تقسیم می شود.

نمای اصلی main shot

نمای جزئیات detail shot

در ورزش‌هایی که زمین مسابقه مشخص است یعنی محدوده ای که مسابقه در آن اتفاق می افتد قابل تشخیص است، دوربین اصلی محدوده زمین مسابقه و جریان کلی رویداد را ارائه می کند.  اندازه قاب تغییرات کمی دارد و حرکات دوربین به آرامی انجام می شود. بطور مثال در مسابقه والیبال تصویربردار دوربین اصلی سعی می کند رویداد یک رالی را بطور کامل در قاب خود داشته باشد اما برای اینکه قاب جمع­وجور تری ارائه کند این امکان وجود دارد که بخش انتهایی زمین تیم حمله کننده را از قاب خود حذف نماید. در مسابقه کشتی تصویربردار دوربین اصلی می­ تواند بخش هایی از زمین مدور مسابقه که کشتی در آن منطقه جریان ندارد را حذف کند به شرطی که داور را از دست ندهد. در مسابقه بسکتبال و هندبال نیز لازم نیست تمام زمین مسابقه را در قاب خود داشته باشد بلکه باید آن نیمه از زمین که مسابقه در آنجا متمرکز شده است را قاب بندی نماید. قاب دوربین اصلی در مسابقه فوتبال هم پیرو همین قاعده (گسترش -تمرکز) است. اندازه قاب دوربین اصلی هنگامی که قرار است ضربه کرنر زده شود بسته تر از زمانی است که دروازه بان ضربه شروع مجدد می زند. اما در مسابقه تنیس تمام محدوده زمین مسابقه و بازیکنان در قابِ تقریبا ثابتِ دوربین اصلی دیده می شود. به دلیل اینکه دوربین اصلی نمای باز ارائه می کند نیازی به کنترل مداوم وضوح تصویر نیست زیرا عمق میدان لنز واید زیاد است.

حفظ وضوح سوژه

بطور کلی به جز دوربین اصلی که نمای کامل از جریان مسابقه را ارائه می دهد مابقی دوربین ها وظیفه به تصویر کشیدن جزئیات مسابقه را به عهده دارند. برخی دوربین ها نیز برای تکرار رویدادهای خاص مسابقه تعبیه شده اند و تصاویر آنها را می توان به صورت آهسته (Slow-motion) مشاهده کرد. همچنین وظیفه برخی دوربین ها ارائه نماهای عکس ­العملی (Reaction Shot) از تماشاگران و حواشی مسابقه است.

همانطور که می دانید هرچه اندازه قاب ما بسته تر شود یعنی فاصله کانونی لنز بیشتر شود عمق میدان کمتر خواهد شد بدین معنی که وقتی برای قاب بندی جزئیات مسابقه (دنبال کردن بازیکن صاحب توپ، نمای بسته از بازیکن خاص و…) مجبوریم از لنز تله استفاده کنیم، با توجه به فاصله سوژه ها از دوربین، حفظ وضوح تصویر دشوار خواهد بود بخصوص اگر سوژه مورد نظر در عمق تصویر در حال حرکت باشد. بنابراین واضح نگه داشتن سوژه های متحرک در نماهای بسته، نیازمند مهارت و سرعت عمل تصویربردار است. تصور کنید بازیکنی در زمین مسابقه فوتبال یک ضربه خطرناک زده که توپ با فاصله کمی از بالای دروازه به خارج از زمین رفته است و کارگردان نیاز فوری به ارائه نمای بسته از چهره آن بازیکن است و او دارد به سرعت به سمت زمین خودی برمی گردد. چگونه می توان نمای بسته از چنین سوژه ای همراه با وضوح مداوم ارائه داد؟ تصویربرداری که تسلط کامل بر ابزار دارد و مفهوم «دنبال کردن وضوح» (Follow Focus) را به خوبی درک کرده است امکان ارائه چنین نمایی را دارد. با توجه به سرعت تحرک و جابجایی ورزشکاران در زمین مسابقه، تصویربرداران دوربین هایی که مسئول ارائه نماهای جزئیات هستند باید با تمرکز بیشتری روی قاب و حرکات بازیکنان عمل کنند. بطور مثال دوربین شماره ۲ در مسابقه فوتبال که به آن دوربین High Close-up گفته می شود باید در جریان مسابقه (Active ball) بازیکن صاحب توپ را دنبال کند، در اندازه نمای تمام قد (Full Boddy Shot) و در عین حال توپ نیز از قابش خارج نشود. اما زمانی که جریان مسابقه متوقف می شود (Inactive ball) امکان ارائه نماهای بسته تر از بازیکنان را نیز دارد. همین دوربین در مسابقه والیبال وظیفه دارد نمای زننده سرویس و سپس حلقه شادی بازیکنان و بازیکن مؤثر در کسب امتیاز یا بازیکن مقصر در از دست رفتن امتیاز را قاب بندی کند. اما در طی جریان یک رالی (Active ball) کارگردان از نمای او استفاده

نمی کند.

هماهنگی با کارگردان

نکته بعدی که به عنوان تصویربردار ورزشی باید رعایت کنید این است که همیشه آمادگی داشته باشید که تصویر دوربین شما روی آنتن برود این نکته یعنی اینکه مدت زمان تصحیح قاب یا تغییر زاویه دید و رسیدن به قاب مورد نظر با وضوح کامل باید بسیار اندک باشد تا در اکثر اوقات، نمای دوربین شما قابل استفاده باشد. همچنین تصویربردار یک مسابقه ورزشی با آگاهی از قواعد کارگردانی و مونتاژ نماهای مسابقه و فهم درستی که از قوانین ورزش مورد نظر و شرایط لحظه ایِ مسابقه دارد، سوژه اصلی رویداد را انتخاب می کند و بهترین قاب ممکن را ارائه می دهد. بطور مثال در مسابقه فوتبال وقتی بازیکن مهاجم ضربه خطرناکی به سمت دروازه می زند و دروازه بان توپ را به خارج از زمین می فرستد و دروازه را نجات می دهد تصویربردار باید قدرت تشخیص سوژه اصلی رویداد (بازیکن مهاجم یا دروازه بان؟) را داشته باشد تصویر او را در قاب نگه دارد. همچنین تا زمانی که مطمئن شود دوربین او از آنتن گرفته شده است یا اینکه کارگردان از قاب او استفاده نمی­کند، نباید تغییری شدیدی در قاب تصویر ایجاد کند. بدین ترتیب پس از گرفته شدن تصویر دوربین از آنتن (خاموش شدن چراغ تالی) فرصت تغییر سوژه یا اندازه نما وجود دارد.

این­ها نکات کلی در مورد وظایف اصلی یک تصویربردار ورزشی بود که به­ اختصار گفته شد. مبحث پوشش تلویزیونی ورزش بسیار گسترده است و هر تصویربردار باتوجه به نوع ورزش مورد نظر و تعاریف عملکردیِ مربوط به هر دوربین، وظایف متفاوتی بر عهده دارد. این وظایف باید طی دوره ها و کارگاه های تئوری- عملی به علاقه مندان این حوزه آموزش داده شود. 

صفحه ۸ نشریه تخصصی بسامد شماره ۱۳۸

حتما ببینید

بررسی مناظره هایِ تلویزیونی(بخش سوم)

کارگردانی و سوئیچ Directing & Switching در این مناظره به علت متحرک بودن سوژه‌های اصلی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *