خانه / کارگردانی / گفتگو با مؤلف کتاب، کارگردانی برنامه های زنده

گفتگو با مؤلف کتاب، کارگردانی برنامه های زنده

مصاحبه و تنظیم:مرضیه احمدی

افسانه خلیلی دانشجوی دکتری مدیریت رسانه است. او پس از فارغ التحصیلی در رشته تولید برنامه های تلویزیونی از دانشگاه صداو سیما ۱۷ سال است در شبکه جهانی جام جم مشغول به کار است. فارغ التحصیل روزنامه نگاری از دانشگاه علامه طباطبایی است و در مطبوعات هم قلم می زند و چند سالی است دردانشکده خبر تدرس می کند. از او علاوه برکارگردانی برنامه های زنده تلویزیون، ساخت مجموعه مستندی در مورد مشاهیر ایران زمین را با عنوان «پرتره» شاهده بودیم که علاوه بر شبکه جام جم از شبکه های داخلی نیز پخش شده است.


خلیلی به تازگی کتابی را با عنوان «برنامه های زنده تلویزیون، کارگردانی، مدیریت، ارتباطات» تألیف کرده است. به بهانه انتشار این کتاب دقایقی با او به گفتگو نشستیم. امید است مورد توجه علاقه مندان کارگردانی قرار گیرد:

انگیزه اولیه تألیف کتاب از کجا آمد؟
زمانی که ازدانشکده صداوسیما فارغ التحصیل شدم بعد از گذراندن کمیته تخصصی با عنوان کارگردان تلویزیونی به پخش شبکه جهانی جام جم معرفی شدم. وقتی برای اولین بار وارد اتاق فرمان شدم برنامه زنده آنتن بود. فعالیت همکاران را مشاهده کردم و ازخودم پرسیدم کدام آموزه های دانشگاه دراین فضا مرا یاری خواهد کرد؟ آیا می توانم دراین زمینه موفق باشم؟ ازمباحث تئوری، دروس کلاسیک و گذراندن واحدهایی محدود دراستودیوی کوچک دانشکده پرتاب شده بودم به حساس ترین بخش سازمان، پخش برنامه های زنده ؛ قلب تپنده تلویزیون!
دانش تئوری که سالها اساتید به ما آموخته بودند ارزشمند بود ولی با آنچه که دراین فضا انجام میشد فاصله داشت. نه تنها به من بلکه به اکثر فارغ التحصیلان رشته کارگردانی ابلاغ پخش داده میشد و همه شرایط دشوار مشابهی را تجربه می کردیم و این رویه گویا همچنان ادامه دارد … طی هفته ها تلاش کردم درکنار کارگردانان با تجربه و کاربلد که بی دریغ تجربیاتشان را دراختیارم قرار می دادند یادبگیرم که خود دانشگاهی دیگر بود. بدنبال کتاب راهنما بودم کتابی درباره برنامه های زنده، تعاملات درپخش، نقش عوامل درپخش زنده و…. ولی نمی یافتم.
ازآن زمان سالها می گذرد. بعدها شغل معلمی و تدریس کارگردانی برای دانشجویان، جای خالی کتابی دراین زمینه را بیشتر برایم نمایان کرد.

روش گردآوری مطالب دراین کتاب چگونه بود؟
هدفم این بود که مطالب کاربردی باشد. مقالات وکتب متعددی را درحوزه برنامه های تلویزیون، کارگردانی، روانشناسی، مدیریت تیمی، ارتباطات و… مطالعه کردم. آنها را پشتوانه کارقراردادم ولی پژوهش را به سمت گفت وگو با پیشکسوتان مشاغل مختلف مرتبط با کارگردانی برنامه های زنده ادامه دادم. ( گفت وگوهای مفصلی که با پیشکسوتان و باتجربه های حرفه ی کارگردانی ضبط و پیاده می کردم به صورت پژوهش کیفی)، تجربه سال ها مواجه، مشاهده و کار مداوم درکارگردانی برنامه های زنده هم سرمایه راهم شد.

کتاب شامل چه بخش هایی است ؟
کتاب برنامه های زنده تلویزیون ( کارگردانی ، ارتباطات ومدیریت ) را در۴ فصل تدوین کردم.


فصل اول به تاریخچه، ویژگی ها، تفاوت ها، ضوابط و معیارها و ضرورت برنامه های زنده تلویزیون پرداخته شده است. در فصل دوم موضوع اصلی کتاب کارگردانی برنامه های زنده ، تعریف، تفاوت های شرح وظایف این شغل درایران و جهان، تعریف نقش، توانمندی و ویژگی های کارگردان و ضرورت شناخت ژانرهای تلویزیونی بحث شده است. فصل سوم ارتباطات و مدیریت کارگردان با تمام رسته های شغلی در برنامه زنده تعریف، تشریح و آسیب شناسی شده است مانند ارتباط کارگردان با تهیه کننده، مجری، دکوراتور، نورپرداز، مسئول فنی، تصویربرداران، صدابردار، مدیرصحنه، منشی صحنه، گرافیست و ناظرپخش به تفصیل بررسی شده است. فصل چهارم مرسوم ترین گونه های برنامه های زنده درصداوسیما معرفی شده و تفاوت ها و الزامات هر ژانر مطرح شده است.
چرا روی برنامه های زنده تمرکز کرده اید ؟
برنامه های زنده ازمهم ترین وحساس ترین برنامه ها درمدیوم تلویزیون است. امروزه جریان سرعت اطلاعات و رویدادها اهمیت برنامه های زنده را صد چندان کرده است، برنامه زنده درباره رویدادی است که هنوز اتفاق نیفتاده، هنوزدیده وگفته نشده است و برای اولین بار به تصویر کشیده می شود. بسیاری ازرویدادهای زنده تنها یک بار اتفاق می افتد به عنوان مثال نمی توان از بازیکنان یک تیم فوتبال خواست یک باردیگر گل زده را تکرار کنند یا از رهبران سیاسی یا میهمانان یک میزگرد خواست سخنان خود و بازخوردهایشان را تکرار کنند.
یک برنامه زنده براساس پیش بینی های محدود درباره آنچه قرار است دیده و شنیده شود، طراحی می شود وسایر اتفاقات حاصل تصمیم گیری های درلحظه کارگردان، مدیریت و ارتباطات او با عوامل و ایفای نقش عوامل است. دربرنامه های زنده تصمیم گیری آنی، سرعت عمل، کنترل هیجان بسیار اهمیت دارد چرا که هیچ اشتباهی قابل برگشت نیست.
علاقه شخصی ازدیگر انگیزها بود. مشاهده، تجربه و مواجهه با شرایط مختلف دربرنامه های زنده وعبور از آنها دغدغه وجودم شده بود که آنها را بنویسم و به علاقه مندانی که تازه وارد عرصه می شوند منتقل کنم. هرچه بتوانیم آثارمکتوب دراین زمینه را که راهگشای تولید بهتر رسانه ای بشود، ارائه کنیم ، کم است این درحالی است که منبع مکتوب مستقلی برای برنامه های زنده تلویزیون به صورت تألیف با ویژگی های ساختار تلویزیونی کشورعزیزمان ایران قبل ازاین وجود نداشت.

مخاطبان شما چه کسانی هستند ؟
تلاش براین بوده دانشجویان کارگردانی و فارغ التحصیلانی که تازه وارد عرصه کارگردانی برنامه های زنده تلویزیون می شوند مخاطبان کتاب باشند. گرچه این کتاب برای تمام رسته های شغلی که می خواهند وارد برنامه های زنده شوند نیز می تواند مفید باشد. خوانندگان این کتاب با ساختار کلی برنامه های زنده، ارتباطات انسانی دراین برنامه وشرح وظایف آشنا می شوند. همچنین روایت تجربیات ارزشمند همکاران نیز دراین کتاب حکایت از مسیرهای رفته دارد.

تألیف های بعدی وکارهای آموزشی شما چه خواهد بود ؟
علاقه مندم مباحث تکمیلی که دراین کتاب فرصت بحث وبررسی نیافت را ادامه دهم مثل مدیریت کارگردان درمناظره های تلویزیونی و… بررسی تطبیقی فضای رسانه ای برنامه های زنده درکشورعزیزمان ایران با رسانه های دیگر کشورها بخشی از دغدغه های من است. هم زمانیِ تدریس در دانشگاه و تحصیل در مقطع دکتری می طلبد که کارهای پژوهشی عمیقی را ارائه کنم. امیدوارم لایق باشم و مسیر خدمتگزاری رسانه ای را هدفمندتر دنبال کنم.
آیا نکته ای هست که مایل بودید در این مصاحبه پرسیده شود و مطرح نشد؟
برخود لازم می دانم از تمام پیشکسوتانی که در راستای موضوع کتاب بی دریغ تجربیاتشان را مطرح کردند تشکر کنم.همچنین از راهنمایی های زنده یاد جناب آقای علی ملاجانی قدردانی می نمایم که اظهار نظراتشان برایم بسیار مؤثر و راهگشا بود. آرزومندم این اثر شمع روشنی باشد در راه کسانی که می خواهند درحیطه کارگردانی برنامه های زنده قدم بگذارند.

و نکته پایانی
هرچه تعامل دانشگاه با محیط حرفه ای و فضای واقعی رسانه ای بیشتر باشد، هرچه دانش ارائه شده درکلاس های درس به دانشجویان درراستای نیازهای رسانه ای باشد ، آنها موفق تر و نتیجه ای که روی آنتن می رود صحیح واستاندارد خواهد بود. پیشنهاد می کنم امکانی فراهم شود تا دانشجویان کارگردانی تلویزیون در زمان گذراندن واحدهای پایانی دوره تحصیل درسازمان صداوسیما کارورزی کنند و آموزش های عملی در محیط کار داشته باشند، در این صورت پس ازفارغ التحصیلی و ورود به فضای عملی برنامه سازی کمتر با مشکل مواجه خواهند شد. کارکردن درمحیط سازمان صدا وسیما نیز خود یک دانشگاه است.

حتما ببینید

وزنه برداری Weightlifting

– مسابقه‌ای که در آن ورزشکار هالتر (Barbell)ی را با بیشترین وزنه‌ای که می‌تواند، بالای …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *