خانه / رسانه / تغییر ساختار در تراز جهانی

تغییر ساختار در تراز جهانی

نویسنده: سعید آتشین

تغییر ساختار در تراز جهانی
برنامه های تلویزیونی انتخابات ۱۴۰۰ فرصتی بود برای ظهور نسل جدیدی از نیروهای تولید و فنی شاغل در تلویزیون ایران که نویدبخش شکوفایی استعدادهای جوان و در عین حال تجربه مندی است که در طی سال ها و دهه های گذشته فرصت-های اندکی برای بروز توانایی های خود بدست آورده بودند. و مناظره کاندیداهای ریاست جمهوری که به نوعی مهمترین و حساس ترین برنامه سیاسی تلویزیون محسوب می شود و جایگاهی ویژه در اذهان صاحب منصبان و گردانندگان رسانه ملی دارد صحنه ی اصلی تغییرات ساختاری در فرم تولیداتی از این دست شد.
مناظره ۱۴۰۰ علیرغم کاستی ها و نواقصی که در ذات هر نوع تولید زنده تلویزیونی امکان آن هست، دارای ویژگی های خاصی در فرم بصری بود که در نوع خود برای تلویزیون ایران یک دستاورد محسوب می شود. به منظور بررسی تغییرات ساختاری ایجاد شده در این برنامه  با ابراز احترام و تواضع نسبت به تولیدکنندگان نسخه های قبلی این برنامه  به مقایسه برخی پارامترهای فرم در نسخه های قبلی و ساختار جدید خواهیم پرداخت.
میزانسن
مهمترین تفاوتی که در ظاهر این برنامه نسبت به دوره های قبلی ایجاد شده تغییر در میزانسن عناصر انسانی است. بدین معنی که با الگوبرداری از چینش های رایج در مناظره های انتخاباتی تلویزیون های معتبر دنیا چینش خطی و بی مأخذ دوره های قبلی به چینش مدرن متقارن-معکوس (که دیوار چهارم را وارد صحنه برنامه می کند) تغییر یافته است. با نگاهی به نقشه کف (Floor Plan) نسخه های قبلی و جدید، برخی تغییرات که در میزانسن مناظره صورت گرفته قابل مشاهده است.

الف) مجری (Moderator) در مرکز صحنه قرار دارد و نقطه محوری میزانسن است. در این حالت فاصله مجری از همه کاندیداها برابر بوده و نگاه او به تساوی تقسیم می شود. جایگاه مجری در نقطه مقابل کاندیداها تعریف شده است تا او به نمایندگی از مردم (بینندگان برنامه)، روبروی کاندیدها قرار بگیرد و سوال مطرح کند.


ب) تریبون به دلیل عدم وحدت رویه ی کاربردی، از صحنه مناظره حذف شده است. در تراز جهانی، کاندیداها پشت تریبون مربوط به خود می ایستند و مناظره می کنند. اینکه کاندیداها در بخش اول مناظره برای پاسخ به سوال حرکت کرده و پشت تریبون گوشه دکور (خارج از محور صحنه) قرار گیرند اما در بخش دوم برنامه در محل استقرار خود و به صورت نشسته به سوالات پاسخ دهند نشانه عدم وحدت در میزانسن و روند اجرای مناظره است. در ساختار جدید کاندیداها از محل استقرار خود به سوالات مجری پاسخ داده و همچنین نقد و جمع بندی ارائه می کنند.

حذف تریبون (که باعث خطی شدن و گستردگی عرضی صحنه می گردید) به متقارن شدن میزانسن و ایجاد ترکیب بندی های متعادل کمک کرده است و نامزدها مطابق قاعده رایج مناظره های تلویزیونی در محل استقرار خود به سوالات پاسخ می دهند.

ابعاد صحنه
یکی از ویژگی های اساسی دکور برنامه تلویزیونی تطابق ابعاد آن (گستردگی عرضی نسبت به ارتفاع) با ابعاد قاب تصویر است. بدین معنی که دکور برنامه باید به شکلی طراحی شود که در نمای باز (Long Shot) و قاب معرفِ فضای کلی برنامه، عناصر خارج از دکور (شوت آف) دیده نشود. با نگاهی به نماهای معرف نسخه های قبلی مناظره عدم تناسب ابعاد دکور نسبت به ابعاد قاب تلویزیونی کاملا مشخص است.

در ساختار جدید بخش های اضافی استودیو اعم از سقف و کف در ترکیب بندی نمای معرف دیده نمی شوند و نماهای باز از تعادل بصری برخوردار است.

مجری
در اجرای مناظره در تراز جهانی کسی که به اجرای مناظره می پردازد را میانجی (Moderator) می نامند که وظیفه طرح پرسش ها، مدیریت زمان و بحث ها را به عهده دارد. میانجی به عنوان شخصیتِ محوری برنامه باید حاکم بر فضای مناظره بوده و دارای اقتدار و تسلط بصری باشد. اندازه نمای متوسط (Medium Shot) و ترکیب بندی مرکزی- متقارن (Symmetric) شخصیت مجری را به استحکام بصری نزدیک می کند. در ساختار جدید شخصیت مجری (میانجی) در تمام طول برنامه در یک اندازه قاب واحد و ترکیب بندی ثابت قرار داشت. طراحی پس زمینه ساده و متقارن به تعادل بصری قاب مجری و افزایش تمرکز نگاه بیننده کمک کرده است.

در نسخه های قبلی برنامه مناظره طراحی میزانسن های ایستاده و نشسته همچنین ارائه قاب های متعدد با ترکیب بندی های متفاوت باعث از دست رفتن محوریت و تسلط بصری مجری (میانجی) بر فضای برنامه شده است. همچنین طراحی پس-زمینه شلوغ و نامتقارن به ایجاد ترکیب بندی های نامتعادل در قاب مجری انجامیده و تمرکز نگاه بیننده را دچار اختلال نموده است.

خلوص قاب
نشان دادن تجهیزات و تصویربرداران در تصویر برنامه نوعی اختلال بصری محسوب شده و باعث برهم خوردن تمرکز نگاه و توجه مخاطب می شود. در ساختار جدید تمامی تجهیزات و عوامل در استتار کامل و قاب تصویر تماماً در خدمت ارائه محتوای برنامه است.

قرعه کشی
آنچه که در قرعه کشی های درون مناظره جهت تعیین کاندیداها و سوالات مربوط به آنها انجام می شده شامل کاغذهای لوله شده و پاکت های کوچک داخل تنگ ماهی! بوده است. در برخی موارد (مناظره اول ۱۳۹۶- بخش اول) حتی هم-زدن و انتخاب کاغذها و پاکت ها در نمای باز انجام شده و در مواردی نیز به تصویر کشیده نشده است! که شائبه عدم صداقت رسانه ای را پررنگ می کند. بنابراین آنچه که در نسخه های قبلی مناظره در مورد قرعه کشی انجام شده است از منظر استفاده از ابزار مناسب دچار ضعف اساسی است و هیچ استراتژی مشخصی نیز در میزانسن و دکوپاژ آن وجود ندارد.

استراتژی نامشخص در میزانسن و دکوپاژ مرحله قرعه کشی در نسخه مناظره سال ۱۳۹۶

در ساختار جدید مراحل قرعه کشی (شماره کاندیدا و شماره سوال) با استفاده از گوی های پیچدار انجام شده و در نمای متوسط به تصویر کشیده شده است.

رعایت وحدت در میزانسن و دکوپاژ مرحله قرعه کشی در ساختار جدید

استفاده از توپ های پیچ دار که ابزار رایج در قرعه کشی های معتبر جهان است به جای کاغذهای لوله شده یا پاکت، سطح این بخش از برنامه را به تراز جهانی نزدیک کرده است.

ضعف ها
همانگونه که در تغییر روش ها و روندهای هر ساختار احتمال بروز خطا و نقص وجود دارد مناظره ۱۴۰۰ نیز از این قاعده مستثنی نبوده است. در این میان دو نکته قابل تأمل یکی در میزانسن و دیگری در دکوپاژ ساختار جدید وجود دارد که قابل نقد و بررسی است؛
۱- در مناظره اول در چگونگی تعویض جام های شیشه ای قرعه کشی تمهید مناسبی اندیشیده نشده بود که در برنامه دوم این نقص با تغییر ساختار میز مجری و افزایش تعداد جام ها برطرف گردید.

برنامه دوم
برنامه اول

۲- یکی از قواعد مبنایی کارگردانی گفتگو در تلویزیون و سینما استفاده از نمای عکس العملی (Reaction Shot) است. بدین معنی که وقتی که در جریان یک گفتگو نام شخصی که در صحنه حاضر است بیان شده و مخاطب قرار می گیرد، کارگردان موظف به نشان دادن چهره فرد مورد نظر است. اما به دلیل صدور یک حکم سلبی از کمیته نظارت بر تبلیغات در منع استفاده از نمای

عکس العملی و تأکید بر پایبندی کامل به قاعده زمان انحصاری (Exclusive time) کارگردانیِ برنامه در این بخش دچار نقص اساسی گردید.


در نهایت اینکه مناظره ۱۴۰۰ از منظر میزانسن تلویزیونی یک گام بزرگ در رسیدن به تراز جهانی بود و تغییراتی که در طراحی و تولید آن اعمال شد، ساختار اجرای مناظره و قرعه کشی در رسانه ملی را به سطحی ارتقاء داد که دیگر قابل برگشت به

نسخه های قبلی نخواهد بود.

حتما ببینید

وزنه برداری Weightlifting

– مسابقه‌ای که در آن ورزشکار هالتر (Barbell)ی را با بیشترین وزنه‌ای که می‌تواند، بالای …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *