خانه / آموزش / فراتر از فوتبال

فراتر از فوتبال

حامد سوری

در زبانِ اسپانیولیEl Clásico (El classic  در زبانِ کاتالان‌ها و The Classic در زبان انگلیسی) به مسابقه‌ای گفته می‌شود که میانِ دو تیم بزرگ فوتبال اسپانیایی نظیر بارسلونا و رئـال مادرید در لالیگای اسپانیا برگزار می‌شود. این بازی مشهورترین و شاید مهم‌ترین مسابقه فوتبال جهان است. مسابقه مهمی که برای رسانه‌ها و مخاطبان آن اهمیتی فوق‌العاده‌ای دارد.

 بسیاری از فن‌آوری‌های روز دنیا در حوزه اطلاع رسانی و برودکست به‌طور رسمی و فراگیر و برای اولین‌بار در این مسابقه بهره‌برداری می‌شود‌.

یکشنبه ۲۳ دسامبر ۲۰۱۷ (برابر با ۲ دی‌ماه ۱۳۹۶) دیدار رفت رقابت‌های لالیگا بین این دو تیم در ساعت ۱۵:۳۰ -به وقت کشورمان- برگزار شد. یکی از مهم ترین دلایل برگزاری بازی در این ساعت فراهم کردن امکان تماشای بازی برای مخاطبان آسیای دور ( چین، ژاپن ،کره‌جنوبی و …) بود. تفاوت زمانیِ اسپانیا با چین ۷ ساعت است و با کره‌جنوبی ۸ ساعت. حتی اگر زمین چمنِ ورزشگاه اختصاصیِ رئال‌مادرید (Santiago Bernabeu)  سایه و آفتاب  و تصویر برای مخاطبان و تیم فنی آزاردهنده باشد، این زمان برای این مخاطبان شرق دور بسیار عالی است. همزیستیِ مسالمت‌آمیزِ  فوتبال و تلویزیون بر کسی پوشیده نیست. بدون فوتبال، تلویزیون در حال حاضر بسیار کم‌مخاطب است و فوتبال، بدونِ تلویزیون مهجور و فقیر. حداقل ۷۰۰ میلیون بیننده تلویزیونی در ۱۸۲ کشور، به‌طور قانونی، با خرید حق‌پخش بازی( چه شخصی، چه در کشوری چون ایران توسطِ سازمان دولتی) به تماشایِ این مسابقه‌یِ حساس نشستند. کدام برنامه وکدام واقعه چنین قدرتی دارد؟

این گستردگیِ مخاطب از شرق تا غرب و از شمال تا جنوبِ جهان و این گسترة تماشا را فقط با چنین برنامه‌ای می‌توان پوشش داد.

این مسابقه و اتفاق‌های قبل و بعد از آن روزها و شاید هفته‌ها نُقل و نَقلِ رسانه‌ها و مخاطبان است.

گروه‌های تهیه و تولید تلویزیونی این مسابقه همواره سعی داشته‌اند در هر مسابقه مخاطبان را با فن‌آوری‌های جدید یا نوآوری‌های رسانه‌ای هیجان‌زده و غافلگیر کنند. شکل ۱ تمهیدات تلویزیونی مورد استفاده در این دیدار را نشان می‌دهد. در این مقاله سعی شده است گزیده‌ای از این امکانات معرفی شود.

شکل ۱

۱) فن‌آوری بازپخشِ ۳۶۰ درجه شرکت اینتل (INTEL 360 Replay)  با سیستمِ freeD 360 tech    :

این فن‌آوری در اوایل سال ۲۰۱۶ ابتدا در مسابقات سراسری بسکتبال آمریکا(NBA) ، سپس در مسابقات فوتبال آمریکایی(NFL) به‌کار گرفته شد.  بسته به زمین بازی و نوع مسابقه، حداقل ۲۴ دوربینِ UHD  در سراسر ورزشگاه نصب می‌شود(شکل ۲).

بیشتر‌ این دوربین‌ها ثابت و از نوع Teledyne Falcon 2*  هستند. در شکل ۳ اجـزاء اصلیِ  دوربین و نحوه چیدمان این دوربین‌ها در ورزشگاه دیده می‌شود. در این دوربین‌ها، حسگرهایِ اندازه‌گیریِ سرعت (speed)، چرخش (rotation)  و نیرویِ گرانش (G-force) نیز قرار داده شده‌است، تا با محاسباتِ سریع این داده‌ها بتوان تصویری با حسی واقعی‌تـرِ ( موسوم به حس فراگیر ) برای بیننده ارائه شود. نکته مهم در این فن‌آوری‌ آن است که کیفیت رنگ، نور و روشنایی این دوربین‌ها باید بسیار شبیه به هم باشد و کوچکترین تفاوتی در آن‌ها، انتقالِ حس فراگیر به بیننده را مخدوش می‌کند.

در شکل ۴ نحوه چیدمان و مسیرهایِ پوششِ دوربین‌ها- البته در ساختاری ساده- نشان داده شده است.

شکل۴

شکل ۵ چیدمان مخصوص این دوربین‌ها در ورزشگاه نیوکمپ بارسلون را نشان می‌دهـد. این دوربین‌ها حداقل در نرخِ ۵۰ فریم در ثانیه کار می‌کنند.

شکل۵

در ورزشگاه نیوکمپ بارسلون، ۳۸ دوربین UHD  برای انجام این پردازش و ارائه تصاویر به کمکِ فن‌آوریِ اینتل نصب و به سیستمِ freeD 360 tech  منتقل شده‌است

پردازش خروجی این دوربین ‌ها توسط اَبـر پردازند ‌های اینتل انجام می ‌شود. این سرورها قادرند تا یک ترابایت داده را در یک کلیپ ۱۵ تا ۳۰ ثانیه ‌ای پردازش کنند. در واقع با پردازشِ تصاویر ۲ بعدی این دوربین ‌ها و نحوه چیدمان تصاویر در کنار یکدیگر با کمک ساختار ویدئویی نرم ‌افزارِ free D (Free Dimensional Video)  یک محیط سه بعدی از محل مسابقه برای مخاطب به ‌نمایش در می ‌آید. بیننده گویی پرنده ‌ای تیزبینِ در حالِ پرواز در فضای ورزشگاه است که با احاطه کامل مسابقه را تماشا می ‌کند.

 ۲) ۳۰ دوربین تصویربرداری با رزولوشن ۴K  و HDR

 ۲۳ مارس ۲۰۱۴ شرکت سونی دو دوربینِ  ۴K (PMW-F55-35mm) را برای تصویربرداری زنـده بازی رئال مادرید و بارسلونا در اختیار گروه تولید این مسابقه (شرکتِ مدیاپرو) قرار داد. این دو دوربین در ورزشگاه سانتیاگـوبرنابئو مادرید استفاده شدند. بعد از آن تعدادی از دوربین ‌های ۴K  شرکت سونی و پاناسونیک برای این بازی استفاده شدند. در اواخر آوریل ۲۰۱۷ در بازی برگشت لالیگا از ۴۰ دوربین ثابت در ورزشگاه سانتیاگـوبرنابئو استفاده شد. ۱۲ دوربین از این ۴۰ دوربین ۴K  بودند.

آن بازی به ‌صورتِ HD  برای تمام دنیا ارسال شد. در اِل-کلاسیکو در ۲ دی ‌ماه ۱۳۹۶، ۳۰ دوربینِ Panasonic AK-UC3000 با لنزهای اکثراً باز در اطراف زمین برای پوششِ تلویزیونی بازی استقرار یافتند. این مدل دوربین  هم ‌زمان، سیگنالِ ۴K  و HD (3G-SDI)  را پشتیبانی می‌کند. گروه تولید این مسابقه، قبل از این دیدار این دوربین‌ها را در یکی از مسابقات دسته پایین ‌ترِ فوتبال در اسپانیا بررسی کرده بود ( شکل ۶).

البته این بازی با ساختارِ HD  تولید و ارسال شد و به ‌نظر نمی ‌رسد که ادعای برودکستِ تصاویر به ‌صورتِ ۴K  صحت داشته باشد. این دوربین کوچک است و بانگه‌دارندة   (mount) لنزهایِ B4 سازگاری کامل دارد (شکل۷). گستره پویایی زیاد (HDR)، حساسیت بالا، نسبت سیگنال به نویز قابل قبول و کیفیت مناسب تصویر، موجب توجه بیشترِ گروه تولیدی به این دوربین شد.

 در این بازی دو دوربین فقط مسی و رونالدو را تعقیب می‌کردند. البته دو دوربین هم در بیشتر مواقع واکنش‌های زیدان و وال‌ورده (مربیان دو تیم) را تحت نظر داشتند.

۳) Steadicam

با  سیستمِ تثبیت‌کننده (Steadicam) ، مخاطب بازی را از چشم اپراتور دوربینِ متصل به این سیستم می‌بیند. وظیفه این دوربین نزدیک‌شدن تا حد ممکن به بازیکنان و ارائه تصاویر بسیار شخصی و نزدیک از آن‌ها بود. در ابتدا و انتهای بازی- ورود و خروج بازیکنان به زمین-و بین دو نیمه از تصاویر این دوربین به وفور استفاده شد(شکل ۸). این دو دوربین-علاوه بر دوربین‌های اختصاصیِ رونالدو و مسی- این دو بازیکن را از نزدیک زیر نظر داشتند.

شکل۸

۴) دوربین هوایی (Aerial Camera)

دوربین هوایی نصب‌‌شده در سقفِ ورزشگاه برنابئو با ارائه تصاویر از بالا علاوه بر شروع و پایانِ بازی، در بعضی از صحنه‌‌های حساس هم مورد استفاده قرار می‌گرفت. لنز با قدرت زوم بسیار بالا در این دوربین با کمترین لرزش بر جذابیت‌‌های بصری این بازی می‌افزود. این دوربین و اتصالات آن به‌‌هیچ وجه جلوی دید تماشاگران را نمی‌‌گرفت.

کابل‌های اتصالی به‌‌قدری نازک هستند، که در تصاویر ارائه‌‌شده از فضای بالاتر ورزشگاه و توسطِ هلی‌‌کوپتـر آزاردهنـده نیستند.  در شکل ۹ مسیر حرکت و جابجایی دوربین و نحوه اتصالِ کابل‌‌ها مشخص شده است. در این مسابقه دو تمهید دیگر برای زیبایی بیشتر تصاویر و ایجاد حسِ حضورِ بینندگان در بازی در نظر گرفته شده بود. یکی دیوار لیزری(Laser Wall)  بود. فن‌آوری‌‌ و تمهیدی که از مسابقاتِ فوتبال رُبات‌‌ها وارد فوتبال شد. در این سیستم، چندین لیزر روبروی هم قرار می‌‌گیرند تا با دقت زیاد و زاویه مناسب آفسایـد را نشان دهند ( شکل۱۰ ). دقت این سیستم بی‌‌نهایت بالاست و مشکلاتِ زاویه دوربین و دشواریهای پیرامونِ محل و زاویه قرارگیری دوربین‌‌های ویدئویی را ندارد (شکل ۱۱).

دوربینِ”دید از چشم بازیکن“  (Be the player P.O.V) Virtual Be Player Camera   ، سیستمی است که آن‌‌هم ساختِ شرکت اینتل است و پیش از این در مسابقات ورزشی مهم در آمریکا آزموده شده بود. این سیستم از چند دوربین در یک جعبة بیضی شکل با لنزهای کنترلی و با قدرت بسیار بالا تشکیل شده است (شکل ۱۲).

غالباً این سیستم در محل‌‌های ویژه- بسته به نوع ورزش- نصب می‌شود و از خروجی آن برای ایجاد حسِ از دید بازیکنِ درون زمین استفاده می‌‌شود. در حال حاضر تعداد نماهای استفاده شده از این سیستم بسیار کم است. در این دیدار فقط در یک نما از این سیستم استفاده شد. هنوز اطلاعات زیادی از نحوه چینش و کار این سیستم  ارائه نـشـده‌‌است.

اما سوال مهم این است که دلیل این ‌‌همه سرمایه‌‌گذاری و حضور شرکتِ اینتل در عرصة ورزش چیست؟ چرا یکی از قدرتمندترین شرکت‌‌هایِ دره سیلیکونِ (Silicon Valley)  آمریکا، این‌‌چنین در حوزه تصویربرداری و پردازش داده در ورزش سرمایه‌‌گذاری می‌‌کند؟

شاید بهتر از همه می‌‌دانند که در آینده فقط تلویزیونِ ورزشی باقی خواهد ماند و انحصار فن‌آوری‌‌‌‌های ویژه، برگ برنده این شرکت در عصر رقابتی خواهد بود.

 

 

 

حتما ببینید

دیش صدابرداری(Parabolic Reflector)

یکی از دغدغه های صدابرداران برنامه های تلویزیونی (به خصوص برنامه های مستند طبیعت و …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *