خانه / شماره‌های بسامد / بسامد104و105 / فرم تلویزیونی مناظره های انتخاباتی(بخش اول: تاریخ ساز)

فرم تلویزیونی مناظره های انتخاباتی(بخش اول: تاریخ ساز)

نویسنده: سعید آتشین کارگردان و مدرس دانشگاه

    

 

صبح روز 26 سپتامبر 1960 سناتور گمنام اهل ماساچوست ؛ جان اف کندی John F. Kennedy هرگز گمان نمی­کرد که عصر همان روز به یک ستاره تبدیل شود. شاید اگر اولین مناظره انتخاباتی تاریخ تلویزیون انجام نمی­گرفت، کندی هرگز رئیس جمهور آمریکا نمی شد. آن دوئل 60 دقیقه ای بین سناتور جوانِ خوش تیپِ ایرلندی – آمریکایی با معاون رئیس جمهور وقت ؛ ریچارد نیکسون Richard Nixon تعریف جدیدی از رابطه کمپین های سیاسی و رسانه تلویزیون ارائه داد که تاریخ سیاسی آمریکا را دگرگون کرد. آلن شرودر در کتاب مناظرات ریاست جمهوری ؛ پنجاه سال همراه با ریسک بالای تلویزیون می نویسد:

« آن شب یکی از نقاط برجسته تاریخ بود که همه چیز را بصورت چشمگیری تغییر داد »

استودیوی تلویزیونی abc در شیکاگو و اولین مناظره ریاست جمهوری تاریخ تلویزیون در 26 سپتامبر 1960 ، کندی دموکرات ( چپ ) و نیکسون جمهوریخواه ( راست ) مجری ( میانجی ) هاوارد کی اسمیت

هرچند نیکسون در دو مناظره بعدی خیلی بهتر از رقیب ظاهر شد اما همانگونه که شرودر می گوید : « کار در همان مناظره اول خراب شده بود. شما نمی توانید تصویری را که در ذهن مردم از مناظره اول ثبت شده بود را پاک کنید.» کندی بعد از پیروزی اش بر این تاثیر تلویزیون تاکید کرد. او در 12 نوامبر 1960 یعنی چهار روز پس از اینکه در انتخابات با اختلاف اندک به پیروزی رسید گفت : « تلویزیون بیش از هر چیز دیگری این جزر و مد را در انتخابات بوجود آورد.»

     اما موقعی که دو کاندیدا در شرایط برابر روی صحنه رفتند واقعا چه اتفاقی افتاد ؟ نیکسون رنگ پریده و لاغر بود (پس از سپری کردن یک دوره بستری شدن در بیمارستان ) به نظر بیمار و عرق کرده می رسید. هنگامی که برنامه مناظره در حال اجرا بود، کسانی که آنرا  را طریق رادیو می شنیدند فکر می کردند که نیکسون برنده شده است اما این شنونده ها در اقلیت بودند زیرا در 1960 حدود 88 درصد خانه­های آمریکایی تلویزیون داشتند ( در حالی که این رقم در دهه 1950 حدود 11 درصد  بود ) کسانی که مناظره را از تلویزیون دیدند مطمئن بودند کندی برنده است. بسیاری معتقدند کندی در همان مناظره اول برنده انتخابات ریاست جمهوری آمریکا شد. اکنون دیگر تلویزیون تنها یک وسیله سرگرمی نبود. رونمایی از رسانه ای با قابلیت های فراوان برای تأثیر بر افکار عمومی … چشم سیاست بر جمال تلویزیون روشن شده و قدرتهای پنهان آن در حال آشکار شدن بود.

     اکنون پس از 60 سال از آغاز تلویزیونی شدن مناظرات انتخاباتی ، اکنون در عصر استیلای رسانه های مجازی و پایان دنیای تک قطبیِ این جعبه جادویی هنوز هم تلویزیون یکی از تاثیرگذارترین رسانه های دیداری – شنیداری برای جهت دادن به آرای عمومی است.

     مناظرات انتخاباتی به عنوان یکی از جذاب ترین و هیجان انگیزترین برنامه های تلویزیونی در ساختار گفتگو محور ، به معنای واقعی کلمه ، یک هماوردی جدی بین نامزدهای یک رقابت سیاسی است. یک جنگ آشکار در مقابل دیدگان میلیون ها بیننده تلویزیونی است. مخاطبانی که مشتاق دیدن و شنیدن بی پرده ی کاندیداها و مشاهده رقابت هیجان انگیز و بی تعارف آنها برای غلبه بر رقیبان هستند. مناظره تلویزیونی در واقع محل رونمایی از کسانی است که در روزنامه ها ، پلاکاردها ، پوسترها و رسانه های مجازی ، شعارها و وعده های خود را داده اند و اکنون در یک رینگ واقعی در مقابل رقیب یا رقبای انتخاباتی خود قرار می گیرند. هر حرکت و هر کلام آنها می تواند سرنوشت انتخابات و در نهایت سرنوشت یک جامعه را تغییر دهد.

     ماجرای اولین مناظره رادیو – تلویزیونی بین نیکسون و کندی و تاثیراتی که بر نتایج انتخابات ریاست جمهوری سال 1960 داشت باعث شد کاندیداها به مدت 16 سال تمایلی برای شرکت در چنین برنامه هایی نشان ندهند. تا اینکه در انتخابات سال 1976 جیمی کارتر Jimmy Carter و جرالد فورد Gerald Ford برای انجام سه مناظره تلویزیونی موافقت کردند. مناظرات تلویزیونی این قدرت را دارند که عیار کاندیداها و ستادهای تبلیغاتی را مشخص کنند. بنابراین باید مزایا و معایب مناظرات مدرن تلویزیونی بررسی گردد تا نگاه درستی

والنوت استریت تئاتر در فیلادلفیا میزبان اولین مناظره ریاست جمهوری بین کارتر دموکرات ( چپ ) و فورد جمهوریخواه ( راست ) بود که پس از 16 سال با موضوع سیاسی داخلی برگزار شد. 23 سپتامبر 1976

     نخست اینکه مناظرات ریاست جمهوری از لحاظ کارکرد جزء برنامه های آموزشی هستند. در یک جامعه وقتی که رأی دهندگان با تبلیغات جذاب و غلوآمیز ستادهای انتخاباتی مواجه هستند، مناظرات تلویزیونی به کاندیداها فرصت می دهند تا خلاصه ای جامع و آموزنده از برنامه های اصلی ، سیاست ها و دیدگاه های خود را در یک محدوده زمانی و مقابل چشم مخاطبان تلویزیونی ارائه نمایند.

     پژوهش­ها نشان می­دهند که رأی دهندگان از طریق تماشای مناظره ها نکات مهمی را می فهمند. بعد از یک مناظره واحد ، تماشاگران عملاً شناخت بیشتری از شخصیت هر یک از کاندیداها و درک بهتری از برنامه های آنها خواهند داشت و این باعث می شود که افراد به دنبال اطلاعات تکمیلی در مورد کاندیداها باشند تا به انتخاب درستی برسند. همچنین برنامه های مناظره نشانه های کوچکی در اختیار ما قرار می دهند از اینکه کاندیداها در موقعیت هایی که تحت فشار روانی و فضای پُرتنش قرار   می گیرند ، چگونه عکس العمل نشان داده و به چه میزان توانایی خودمدیریتی دارند.

     در حالی که ستادهای انتخاباتی مدرن در تبلیغات عمومی خود تمهیدات از قبل نوشته شده و رفتارهای محاسبه شده و معینی را برای نامزدها پیش بینی می کنند ، در مناظرات کاندیداها بایستی به تنهایی فکر کنند و بدون گرفتن مشاوره های تاثیرگذار قادر باشند با اتکا به خود و داشته های ذهنی شان در برابر اتفتقات پیش بینی نشده ، عکس العمل مناسب نشان دهند.

     مناظرات تلویزیونی کاندیداها را در موقعیتی شبیه به « مصاحبه شغلی » قرار می­دهد. اگر کاندیدایی در طی مناظره در پاسخ به یک سوال ساده گیر کند و با مکث و تاخیر و نامطمئن جواب دهد ، از این حالت چنین تلقی می شود که فرد مورد نظر تسلط و دانش کافی ندارد بنابراین قادر نیست که مسئولیت سنگین ریاست جمهوری را برعهده بگیرد. در مقابل ، وقتی که کاندیدایی قادر است خونسردی و وقار خود را در طی موقعیت های پیش بینی نشده و حساس مثل مناظره زنده تلویزیونی حفظ کند این اطمینان را در رأی دهندگان ایجاد می کند که او برای تصدی مقام ریاست جمهوری صلاحیت لازم را دارد.

     برخی نظریه پردازان علی رغم فوایدی که ذکر شد ، مناظرات ریاست جمهوری را مورد انتقاد قرار داده اند بخصوص در نحوه طرح پرسش های برنامه ، همچنین بخش های عمده ای از برنامه های تلویزیونی و رسانه های مجازی پس از مناظره بطور عجولانه ای به پوشش دادن حواشی و چگونگی  بیان یک جمله ، یک اشاره یا یک حرکت و تاثیر آن بر میزان رأی آوری یک کاندیدا می پردازند. اما برنامه های کمتری بر روی نوع پاسخگویی و نحوه عکس العمل کاندیداها به موضوعات مطروحه و چگونگی تبیین سیاست ها و برنامه ها تمرکز می کنند.

     روش رایج اجرای تلویزیونی مناظره ها نیز مورد انتقاد بوده است. در حال حاضر رسم بر این است که دو کاندیدا در 3 برنامه 90 دقیقه ای با یکدیگر رقابت می کنند که جمعا حدود 5/4 ساعت خواهد شد. اما موضوعات مربوط به ریاست جمهوری بسیار گسترده تر از آن است که در این مدت کوتاه به همه آنها پرداخته شود. زیرا موارد بسیار زیادی باید مطرح شوند و محدوده زمانی 5 تا 6 دقیقه ای برای بحث در مورد یک موضوع خاص کافی به نظر نمی رسد. این روش اجرای مناظره به کاندیداها این فرصت را می دهد که با یک اظهارنظر سطحی و ساده از کنار موضوع مطرح شده بگذرند و اطلاعات اندک آنها به چشم نیاید. این درحالی است که همین شرایط ( محدودیت زمان ) باعث می شود کاندیدایی که می خواهد بسیار دقیق و موشکافانه به موضوع بپردازد فرصت کافی برای ارائه نظریاتش در اختیار نخواهد داشت.

     بنابراین فایده­ی این روش اجرای مناظره به کاندیدایی می رسد که مشاورانش بهترین تک جمله ای ها را برای او انتخاب کرده اند. بدین صورت که برای هر موضوع چند جمله اصلی انتخاب می شود و کاندیدا باتوجه به زمان اندکی که برای بحث و جدل دارد ، روی همان جملات کلیدی مانور خواهد داد. معمولا اینگونه است که آن کاندیدایی که بتواند بطور تاثیرگذاری مناظره کند رئیس جمهور مقتدری خواهد بود.

     عکس العمل های لحظه­ای هرکاندیدا می­تواند نقاط ضعف خط فکری او را در موضوع مورد بحث آشکار نماید. به هرحال برنده مناظره کسی است که بتواند نظریات خود را طوری بیان کند که در ذهن مخاطب حک شود. همانطور که آلن شرودر در کتابش می نویسد : « رئیس جمهور بودن نیازمند مدیریت زمان ، توانایی بداهه گویی و تعامل با مخالفان است » همچنین کاتلین جمیسون و دیوید بردسل در کتاب مناظرات ریاست جمهوری ؛ چالشی برای خلق رأی دهندگان آگاه با دقت شرح داده اند که مناظرات تلویزیونی « رفتارهای ناخواسته و نامطلوبی برای کاندیداها به ارمغان می آورد » روش رایج مناظرات ریاست جمهوری نمی تواند برای ما ارزیابی درستی از برخی مهارتهای کاندیداها که از نیازهای ضروری مقام رئیس جمهور است ، ایجاد نماید. از جمله توانایی مطرح کردن پرسش های درست ، قابلیت نصیحت پذیر بودن ، گرایش به عاقلانه عمل کردن و ظرفیت سازش و مصالحه با رقبا بدون اینکه وجدان اصول اجتماعی زیرپا گذاشته شود.

     جمیسون و بردسل با نگاهی کنایه آمیز اعتقاد دارند که مناظرات ریاست جمهوری از نگاه سنتی مردم جهان در واقع اصلا مناظره نیستند. روش مجری محور مناظره به جای اینکه کاندیداها را بطور تاثیرگذاری وارد مباحثه کند ، باعث می شود آنها بسیار محافظه کارانه رفتار کنند و تمام تمرکزشان روی پاسخ دادن به پرسش های مجری و تماشاگران معطوف شود. بنابراین مناظرات مدرن تلویزیونی بیشتر شبیه کنفرانس های مشترک مطبوعاتی شده اند.

     بطور خلاصه مناظره ها مزایایی دارند مثل اینکه باعث می شوند مردم با موضوعات مهم سیاسی – اجتماعی آشنا شوند. همچنین به رای دهندگان شناختی نسبی از توانایی های کاندیداها در عکس العمل به موقعیت های پُر تنش می دهد و اینکه باعث می شوند کاندیداها صادقانه رفتار کنند. هرچند مناظرات مدرن نمی توانند ارزیابی کاملی از کاندیداها به ما بدهند ، همچنین قادر نیستند ما را به یک شناخت کامل برسانند تا بتوانیم بفهمیم آیا کاندیدای مورد نظر شخض مناسبی برای احراز مقام ریاست جمهوری هست یا نه. بنابراین رأی دهندگان سختگیر باید مناظرات را کاملا زیر نظر بگیرند و تشخیص دهند کدام برنامه تلویزیونی به رسالت خود در اجرای یک مناظره منصفانه عمل کرده است.

نرخ بینندگان تلویزیونی در دو دوره اخیر مناظره های ریاست جمهوری امریکا

     با نگاهی به آمار بینندگان تلویزیونی برنامه های انتخاباتی متوجه می شویم که مناظره ها جزء پرمخاطب ترین برنامه های سیاسی تلویزیونی هستند. از سال 1998 تا 2020 برنامه هایی که توسط کمیسیون مناظرات ریاست جمهوری آمریکا CPD اجرا شده است بین 30 تا 70 میلیون بیننده تلویزیونی داشته اند.  پژوهش هایی که پس از مناظرات انجام شده نشان می دهد که اجرای تلویزیونی مناظرات انتخاباتی برای 70% از جامعه راًی دهندگان « خیلی مفید » یا « تاحدی مفید » بوده است. در سال 2008 حدود 80%  از مردم آمریکا حداقل بخشی از مناظرات انتخاباتی را مشاهده کرده اند که برای 77% از آنها « جذاب » و 70% از جامعه آماری آنرا « مفید » دانسته اند. خروجی آرای عمومی و نتایج انتخابات در طی سالها نشان داده است که مناظرات انتخاباتی یک فاکتور اساسی در تصمیم گیری رأی دهندگان و از عناصر تاثیرگذار در نگرش جامعه نسبت به کاندیداها بوده و یکی از عوامل اصلی در تغییردیدگاه و جهت دهی به نظر رأی دهندگان در ترجیح یک نفر بر دیگری ( دیگران ) می باشد. 

مزایای اجرای مناظرات انتخاباتی مدرن :

     نویسندگان کتاب « مناظرات ریاست جمهوری ؛ چالش خلق رأی دهندگان آگاه » در فصل پنجم آن برخی فواید برگزاری مناظرات تلویزیونی را بیان کرده اند :

  • مناظرات تلویزیونی اطلاعات مفیدی از اولویت ها ، ترجیحات و شخصیت کاندیداها در اختیار رأی دهندگان قرار می دهد. شرکت نامزدهای انتخاباتی در برنامه مناظره ، تکمیل کننده اطلاعاتی خواهد بود که قبلا از طریق اخبار و ستادهای تبلیغاتی منتشر شده است.
  • پژوهش ها نشان می دهد افرادی که به تماشای مناظرات تلویزیونی می نشینند ، توانایی بیشتری برای تشخیص و ارزیابی نکات مهم درباره کاندیداها و برنامه هایشان خواهند داشت.
  • مناظره ها اغلب رأای دهندگان بالقوه را تحریک می­کنند تا بعد از تماشای برنامه تلویزیونی به دنبال اطلاعات تکمیلی از کاندیداها و برنامه هایشان بروند.
  • مناظره تلویزیونی باعث می شود تا کاندیداها نگرش ها و مواضع خاصی را اتخاذ کنند و همان ها را مبنای بحث ها و رقابت با طرف ( طرف های ) مقابل قرار دهند.
  • مناظره ها به غیر از اینکه عرصه ای برای رقابت بین کاندیداها هستند ، برای جامعه فرصتی فراهم می آورند تا بتوانند از نزدیک و به مدت حدود 2 ساعت کاندیداها را تماشا کنند و این خیلی بیشتر از فرصتی است که آیتم های موجود در بخشهای خبری به آنها اختصاص می دهند.
  • مناظرات نشان می دهند که مهارتهای ارتباطی کاندیداها در چه حدی است و گوشه هایی از ویژگی های شخصیتی و چگونگی عکس العمل آنها در موقعیت های پر استرس را آشکار می سازد. رسیدن به این شناخت برای رأی دهندگان کمک می کند تا در مورد اینکه آیا کاندیداها شایستگی انجام وظایف ریاست جمهوری را دارند یا نه قضاوت بهتری داشته باشند.
  • شرکت در مناظرات ، کاندیداها را وادار می­کند تا در مورد مسایل ملی و بین المللی اطلاعات گسترده­ای داشته باشند و با تسلط بیشتری عمل نمایند.
  • مناظرات فرصتی را در اختیار کاندیداها قرار می دهند تا ملاک ها و نشانه هایی را تعریف کنند که عملکردشان در زمان تصدی مقام ریاست جمهوری براساس آنها سنجیده شده و مورد قضاوت قرار گیرد.

پایان بخش اول

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *