خانه / دکور و طراحی صحنه / مدیریت و توسعه شهرک‌های تلویزیونی و سینمایی

مدیریت و توسعه شهرک‌های تلویزیونی و سینمایی

نویسنده: سید یاسر رضوی حیدری

    صنعت سرگرمی طیف گسترده‌ای از جاذبه‌های گردشگری و بصری مانند شبکه‌های تلویزیونی، فیلم، موسیقی، پارک‌های تفریحی و… را  شامل می شود. از آنجا که موفقیت این صنعت با پرداخت‌های مشتریان گره خورده است، از سال 2014 رویکرد صنعت سرگرمی از روش‌های سنتی به روش‌ها و شیوه‌‌های جدید تجاری تغییر کرد. در نتیجه در سال 2018 صنعت فیلم در جهان درآمدی بالغ بر 136 میلیارد دلار داشت که بزرگی این عدد در مقایسه با بودجه کل سال 1398  کشور که رقمی معادل 175 میلیارد دلار است،  مشخص‌تر می‌شود.

پیشگامان این صنعت، شرکت‌های،‌ والت دیزنی با 55 میلیارد دلار،  برادران وارنر با 13 میلیارد دلار و پارامونت پیکچر با 3 میلیارد دلار درآمد در سال هستند. این‌ها ارقامی نیستند که سایر رقبا بتوانند به راحتی به آن دست یابند. اما استودیوهای فیلم‌سازی و استارتاپ‌ها تلاش می کنند، سهم قابل‌توجهی از بازار را به خود اختصاص دهند.

اگرچه حاکم بی‌رقیب این صنعت آمریکای شمالی است، اما نشانه‌هایی از توسعه این صنعت در خاورمیانه، آسیا و حتی آمریکای لاتین دیده می شود. به طوری که مقام نخست تولید فیلم که تا پیش از این از آن هند و پس از آن آمریکا بود، در سال‌های اخیر هند همچنان در مقام اول، چین با تولید سالانه  944 فیلم در مقام دوم و آمریکا در مقام سوم تولید فیلم قرار دارد.

ایران هم با تولید 150 فیلم در سال وضع قابل قبولی دارد. شرکت در این رقابت، مستلزم سرمایه‌گذاری بالا و صرف هزینه‌های هنگفت و سنگین است. این امر در چند سال اخیر موجب شده است، شرکت‌های اصلی تولید کننده فیلم رویکردشان را به تولید فیلم در خارج از کشور‌های مادر تغییر دهند. برای این منظور تولیدکنندگان به جای ساخت لوکیشن به کشوری که این لوکیشن را به صورت واقعی دارد یا در شهرک سینمایی خود بازسازی کرده است، سفر می‌کنند و این، فرصت خوبی برای تازه‌واردها به این صنعت است. به دلیل هزینه‌های بالای اجرا و زیرساخت‌های لازم، در اختیار داشتن و بهینه‌سازی لوکیشن‌هایی که بتوانند خدمات پیش تولید، تولید و پس تولید را یکجا به شرکت‌های فیلم سازی ارائه بدهند، یک مزیت رقابتی است.

اکنون تنها شهرک تلویزیونی و سینمایی ایران متعلق به صدا و سیماست و این، فرصت خوبی است تا با توسعه و مدیریت  این شهرک، علاوه بر حرکت به سوی حرفه‌ای‌تر شدن تولید فیلم و سریال، به درآمدزایی این صنعت چشم بدوزیم و به این هدف دست نخواهیم یافت مگر با اتخاذ تصمیمات درست، برنامه‌ریزی بلند مدت، همکاری و همفکری با مشاوران و صاحبان تجربه در این صنعت.

شکل1) اونین کالودا، قائم مقام شرکت موسفیلم

 در این راستا و برای تبادل تجربه از آقای »یوگنی کالودا«  از شرکت »موسفیلم« (mosfilm) دعوت شد تا در همایشی سه روزه در محل شهرک تلویزیونی سینمایی ایران(مجموعه مرحوم علی حاتمی) حاضر شوند تا از تجربیات ایشان در مدیریت تنها شهرک سینمایی روسیه بهره‌مند شویم. در ادامه خلاصه‌ای از موارد مطرح شده در این جلسات تقدیم می‌شود.

1-ساختار شرکت:

شرکت موسفیلم شرکتی دولتی- خصوصی در بافت شهری مسکو است. نخست وزیر روسیه، مدیر عامل این شرکت را برای بازه 5 ساله تعیین می‌کند. ساختار سازمانی این شرکت دو معاونت تولید، و مالی – اقتصادی دارد. در گذشته موسفیلم به طور کامل از حمایت‌های مالی دولتی برخوردار بود، اما پس از بحران مالی 1990 روسیه و مشکلات آن، نظام مالی آن تغییر کرد و اکنون به صورت خودگردان اداره می‌شود و هیچ بودجه‌ای از دولت دریافت نمی‌‌کند و علاوه بر پرداخت مالیات، اجاره زمین را نیز به دولت پرداخت می‌‌کند.

2-لوکیشن‌ها و تجهیزات:

منابع درآمدی این شرکت، اجاره لوکیشن‌ها و تجهیزات (شکل2و3)، فروش فیلم، عکس و پوسترهای قدیمی و گردشگری است. مدیران و کارکنان شرکت موسفیلم معتقدند که هر بخش و هر چیز در شهرک تلویزیونی باید هزینه‌های خود را تامین کند. بر این اساس، نظام خودگردان در زیر مجموعه‌های آن نیز اجرا می‌شود. استودیوهای 1200 متری در هر نوبت کاری، 50 هزار روبل، استودیو‌های 700 متری، 25 هزار روبل و لوکیشن مسکو قدیم هر روز، 250 هزار روبل اجاره داده می‌شود. این مبالغ برای تولیدات سینمایی و تلویزیونی است. ولی برای پروژه‌های تبلیغاتی بیشتر و تا ده برابر افزایش می‌یابد. نرخ گذاری بر اساس کشش بازار و قیمت گذاری رقابتی انجام می‌شود و قراردادها به صورت پیش دریافت، منعقد می‌شود.

شکل2) صفحه تجهیزات در سایت موسفیلم
شکل3) صفحه استودیوها در سایت موسفیلم

3-حضور فعال در یوتیوب:

یکی دیگر از منابع درآمدی این شرکت، حضور فعال در سایت یوتیوب است. موسفیلم در سال 2018 درآمدی معادل  30 میلیون روبل از بارگذاری فیلم و کلیپ در یوتیوب به دست آورد.

4-گردشگری شهرک‌ سینمایی:

یکی دیگر از منابع درآمد موسفیلم بخش گردشگری است. این مجموعه سالانه  100 هزار نفر بازدید‌کننده دارد. 

5-گنجینه لباس و وسایل صحنه:

موسفیلم یکی از بزرگ ترین گنجینه‌های لباس و تجهیزات را در اختیار دارد که از آن در بخش موزه و اجاره لباس و وسایل صحنه استفاده می‌کند. انبار لباس آن بیش از 300 هزار دست لباس دارد. (شکل4) این شرکت سه روش برای تامین گنجینه لباس دارد:

– اول فیلم‌هایی که با بودجه دولتی ساخته می‌شوند که موظفند تجهیزات و لباس‌های خود را به موسفیلم تحویل دهند. به طور کلی کلیه حقوق فیلم‌هایی که داخل موسفیلم ساخته می‌شوند، متعلق به موسفیلم است.

– دومین روش، خرید لباس و تجهیزات از فیلمسازان بخش خصوصی است. 

– سومین روش برای جمع‌آوری لباس و تجهیزات، هدیه دادن است. فیلمسازان خصوصی و شهروندان مسکو وسایل و تجهیزاتی را که لازم ندارند به این شهرک هدیه می‌کنند تا در آن حیاتی دوباره یابند. این کار با هدف‌های شخصی انجام می‌شود و شرکت فقط با دادن بلیت بازدید رایگان از شهرک، از ایشان قدردانی می‌کند.

شکل4) صفحه گنجینه لباس در سایت موسفیلم

6-محل‌های هزینه شرکت: محل‌های هزینه شرکت عبارتند از نوسازی تجهیزات و لوکیشن‌ها، تعمیرات، ترمیم دیسکت‌ها و لوح‌های فشرده، حمایت‌های اجتماعی (وام و حقوق)، بیمه و خدمات درمانی کارکنان، خیریه‌ها و تولید فیلم (هرچند چون تولید فیلم، صرفه اقتصادی ندارد فعلاً فیلم نمی‌سازد.)

گفتنی است دولت هرسال، دفاتر و اسناد دخل و خرج شرکت را حسابرسی می‌کند. در مجموع به نظر می‌رسد که موسفیلم وضعیتی مشابه وضعیت کنونی شهرک تلویزیونی و سینمایی ایران داشته و از آن گذر کرده است. در مقطعی، دولتی و وابسته به بودجه دولتی بوده اما با عبور از این وضعیت به تامین هزینه‌های خود و کسب درآمد پرداخته است.

اگرچه برخی دیدگاه‌های آنها با رویکرد‌های مشتری مداری و بازار محوری فاصله دارد اما با توجه به گذشته مشابه با ما و درآمدزایی فعلی آن، می‌تواند الگوی مناسبی برای آینده شهرک تلویزیونی و سینمایی ایران باشد.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *