خانه / کارگردانی / دیوار چهارم(Fourth wall) در گفتگوی تلویزیونی(بخش دوم)

دیوار چهارم(Fourth wall) در گفتگوی تلویزیونی(بخش دوم)

نویسنده: سعید آتشین

     همانگونه که در شمارة پیشین گفته شد دیوار چهارم در صحنه تئاتر، پرده سینما و صفحه تلویزیون به بیننده تعلق دارد. با نگاه مستقیم بازیگر به تماشاگران و مخاطب قرار دادن آنها، دیوار چهارم در تئاتر و سینما شکسته می‌شود. اما در تولید تلویزیونی تعریف متفاوتی وجود دارد. زیرا مجری برنامه، مستقیم به دوربین نگاه می‌کند و بیننده تلویزیونی را مخاطب قرار می‌دهد و بیننده به راحتی آن را می‌پذیرد. چرا که این نکته (برقراری ارتباط مستقیم) جزء ویژگی‌های ذاتی تلویزیون است. بنابراین تعریف شکستن دیوار چهارم در برنامه تلویزیونی با تئاتر و سینما متفاوت است. (در برنامه‌های نمایشی تلویزیون قاعده دیوارچهارم سینمایی برقرار است.)(شکل1)

شکل 1)

     گفتیم که در تولید تلویزیونی به طور معمول از دیوارهای 1، 2 و 3 به عنوان دکور استفاده می‌شود و دیوار چهارم محل قرارگرفتن دوربین‌ها، تجهیزات و عوامل پشت صحنه است. برخی برنامه‌های تلویزیونی برای ایجاد تنوع بصری یا رفع محدودیت‌هایی که در میزانس خود دارند، طراحی تولید را به شکلی انجام می‌دهند که دیوار چهارم به عنوان بخشی از دکور برنامه استفاده می‌شود. در این حالت یک فضای 360 درجه برای تولید برنامه ایجاد می‌شود و در عمل دیوار چهارم به معنای تلویزیونی آن وجود ندارد. با این روش آزادی عمل کارگردان و انعطاف پذیری صحنه افزایش می‌یابد. فقط یک مسئله باقی می‌ماند؛ دوربین‌ها! که می‌توان تمامی‌تجهیزات مربوط به پشت‌صحنه را که در حالت عادی در دیوار چهارم قرار دارند، حذف کرد، اما دوربین‌ها را چه باید کرد؟ دو راهکار برای این مسئله وجود دارد؛

1- دوربین‌ها را به عنوان بخشی از اجزای دکور بپذیریم.

2- دوربین‌ها را پنهان کنیم.

در برخی برنامه‌های تلویزیونی-که از فضای دیوار چهارم نیز استفاده می‌کنند- دوربین‌ها و تصویربرداران در حواشی صحنه در حال فعالیت هستند و در تصویر برنامه دیده می‌شوند. حضور تجهیزات و افراد پشت‌صحنه در تصویر اصلی برنامه به عدم تمرکز و توجه بیننده نسبت به محتوای برنامه خواهد انجامید. بطور مثال در برنامه »خندوانه« دوربین‌ها آزادانه در همه جای صحنه حرکت می‌کنند تا تصاویر دلخواه کارگردان را بگیرند. اما این روش بیش از آنکه یک تکنیک باشد، حرکتی برای پاک‌کردن صورت مسئله است. دوربین‌ها جزئی از دکور نیستند و نوعی اختلال بصری محسوب می‌شوند.(شکل2)

شکل 2)

 بنابراین بهترین روش هنگام شکستنِ دیوار چهارمِ تلویزیونی، حذف دوربین‌ها از صحنه و به عبارت دیگر پنهان کردن آنها از نگاه بیننده است.

یکی از انواع برنامه‌ها که در آن از دیوار‌چهارم به عنوان دکور استفاده می‌شود، مناظره‌های تلویزیونی است. در رقابت های انتخاباتی آمریکا شبکه‌های معتبر تلویزیونی انواع مناظره را از لحاظ فرم، تولید و پخش می‌کنند. در این برنامه‌ها فضای بصری به حالت 360 درجه طراحی و دیوار‌چهارم شکسته می‌شود. بطور مثال در سال 2016 در مناظره‌ای با ساختار نیمه‌رسمی که در آن معاونان نامزدهای اصلی ریاست جمهوری آمریکا شرکت داشتند(مایکل پنس و تیم کین)، طراحی دکور و صحنه به شکل3 انجام شده بود.

شکل 3)

در این دکور دوربین‌ 1و2 در تاریکی روزنة دیوار‌دوم پنهان شده‌اند، دوربین‌ 3و4 نیز در پشت حائل‌های دیوار اول و سوم مخفی هستند و دوربین 5 نیز در تاریکی پس زمینة مجری برنامه قرار گرفته‌اند و دیده نمی‌شود. لحظاتی پس از آغاز برنامه و هنگام اجرای پلاتوی مجری، نورِ پس‌زمینه (تماشاگران حاضر در صحنه) خاموش می‌شود.

شکل4) تصاویر ارائه شده از دوربین‌های 1 و 2 که در تاریکی روزنه دیواردوم پنهان شده‌اند.

دوربین‌ 3و4 که در دیواره‌های اول و سوم جاگذاری شده‌اند، تصویر نامزدها را ارائه می‌دهند(شکل 5 و 6) و دوربین 5 که در تاریکی پس‌زمینة مجری و در فضای بین تماشاگران قرار دارد، نمای سه نفره از پشت‌شانه OS  مجری را ارائه می‌دهد.  تصویر دوربین 5 که در تاریکی فضای پشت سر مجری جاگذاری شده است. البته از این دوربین در طول برنامه کمتر استفاده می‌شود. زیرا در کارگردانیِ این چینش و به جهت رعایت قانون 180 درجه (خط فرضی)، انتقال از دوربین 5 فقط به نمای معکوس خودش (دوربین 2) یا نمای خنثیِ مجری (دوربین 1) مجاز است و انتقال به دوربین‌های 3و4 خط فرضی را خواهد شکست. بدین ترتیب در طراحی یک برنامه تلویزیونی دیوار چهارم وارد دکور می‌شود، بدون اینکه هیچکدام از دوربین‌ها دیده شوند.(شکل7)  برنامه شب«La Noche»  یک نمونه دیگر از شکستن دیوار چهارم در تولید تلویزیونی است. این برنامه یک گفتگوی سیاسی است و از شبکه 24 ساعته تلویزیون اسپانیا tve  پخش می‌شود. در این برنامه نیز مانند مثال قبل، دیوار چهارم محل استقرار مجری است. اما به‌جای مخفی کردن دوربین 1 در پشت دیوار دوم، آن را درون صحنه قرار داده‌اند و برای بیننده قابل مشاهده است. دستگاه متن رسان(Teleprompter)   و نمایشگر PGM‌   که روی این دوربین نصب شده‌اند به استتار آن در پس‌زمینه (دیوار دوم) کمک می‌کند. همچنین ثابت بودنِ این دوربین (حذف تصویربردار) نیز باعث شده است که اختلال بصری(وجود دوربین در صحنه) به حداقل برسد. چینش عناصر انسانی در این برنامه به فرم متقارن است و صحنه به دو قسمت چپ و راست تقسیم می‌شود. وظیفه دوربین 1 گرفتن نمای ثابت و خنثی (بدون فضای نگاهLook Room) در اندازة متوسط (Medium Shot) از مجری برنامه است. دوربین 2 نمای مهمانان سمت راست و دوربین 3 نمای مهمانان سمت چپ را قاب‌بندی می‌کند. دوربین های 4و5 نیز به ترتیب نمای معرف سمت چپ و راست صحنه را ارائه می‌دهند. (شکل 8 و 9)

 

شکل 7)

 

شکل 8و9)

در این برنامه چینش دوربین‌ها به گونه‌ای است که خطوط فرضی ایجاد شده بین مجری و مهمانان و یا بین مهمانان با یکدیگر(ایجاد فضای مناظره) به راحتی تعریف می‌شوند. بدین معنی که با تغییر جهت نگاه مجری به مهمانان در راست و چپ صحنه، خط‌های فرضی ایجاد شده، بوسیله دوربین‌های کناری (2و4 یا 3و5 ) به شکل نماهای معرف و بسته قابل دستیابی است.

در موقعیتی که مجری با مهمانان سمت چپ صحنه گفتگو می‌کند، استفاده از دوربین های 1 و بعد از آن دوربین 5  (نمای معرف راست) و سپس دوربین 3 خط فرضی صحیح را معرفی می‌کند و هنگامی که مجری با مهمانان سمت راست صحنه گفتگو می‌کند بایستی دوربین 1 و سپس دوربین 4 (نمای معرف چپ) و بعد از آن دوربین 2 استفاده شود.(شکل 10 و 11 و12) 

شکل 10 و 11 12)

هنگامی که موقعیت مناظره بین مهمانان برنامه شکل می‌گیرد، دوربین های 2و3 به راحتی می‌توانند ارتباط بصری بین سوژه‌ها را (با رعایت خط فرضی صحیح) به تصویر بکشند. این برنامه با طراحی دکور صحیح و چینش مناسب دوربین‌ها توانسته است از فضای چهارطرفة یک استودیوی به نسبت کوچک به خوبی استفاده کند و تنوع بصری قابل قبولی ایجاد کند.

شکل13 و 14 و 15) در هر کدام از نمونه های بالا قانون 180 درجه به شکل صحیح استفاده شده است.

 

حتما ببینید

کارگردانی تلویزیونی مسابقات بیلیارد (بخش اول)

     پوشش تلویزیونی مسابقات بیلیارد در بخش مردان و زنان ساختار مشابهی دارد که قواعد …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *