خانه / تدوین / مدالیون و کاربردهای آن در سینما و تلویزیون(قسمت دوم)

مدالیون و کاربردهای آن در سینما و تلویزیون(قسمت دوم)

     بیایید یک بار دیگر تعریف مدالیون Medallion (تصویر چند بخشی) را مرور کنیم. مدالیون یکی از قدیمی ترین تکنیک‌های استفاده شده در تاریخ تصاویر متحرک است که تدوینگران و خالقان جلوه‌های ویژه بصری آن را بکار گرفته‌اند.

قدمت آن به سال‌های اولیه تولد سینما و حتی قبل از ابداع تکنیک‌های تدوین فیلم می‌رسد. مدالیون‌سازی در دنیای فیلم و ویدئو باقی ماند و کاربردهای خود را حفظ کرد. مدالیون به زبان ساده یعنی  نشان دادن دو یا چند تصویر جداگانه به طور همزمان بر صفحه نمایش( پرده سینما یا قاب تلویزیون )

 باتوجه به این تعریف، یک »قاب چند بخشی«  چگونه می‌تواند معانی را به مخاطب منتقل کند؟ مدالیون به عنوان یک سبک بصری خاص که در ساختار روایی فیلم و ویدئو بکار گرفته ‌‌می‌شود (به تناسب نوع بُرش‌ها و محتوای قاب‌ها) کارکردهای زیر را دارد :

  1. تنوع بصری : ارائه اطلاعات متعدد و متنوع بر صفحه نمایش
  2. تأکید بصری : تکثیر یک سوژه در صفحه نمایش به منظور تأکید بر اهمیت آن
  3. همزمانی : نشان دادن دو یا چند رویداد همزمان
  4. تکمیل : نمایش‌ قاب‌هایی که  محتوای آنها(در بیان و پرورش موضوع) مکمل یکدیگرند.
  5. مقایسه : ایجاد امکان سنجش بصری بین دو یا چند موضوع
  6. تدوین : تصویر چندگانه به عنوان جایگزینی برای تدوین نماهای پشت سرهم عمل می‌کند و اختیار ترکیب نماها را به بیننده واگذار می‌کند. ( بیننده مفسر تک تک قاب‌ها و معانی برآمده از ترکیب آنهاست.)

در گیرنده‌ها :

امروزه ایجاد »تصویر در تصویر« یکی از ویژگی‌های معمولی در گیرنده‌های خانگی است و شاید آنچنان اتفاق خارق العاده‌‌ای به حساب نیاید. برنامة اصلی به صورت تمام قاب در صفحه تلویزیون دیده ‌‌می‌شود وهمزمان یک یا چند برنامه (کانال) دیگر در پنجره‌هایی کوچکتر روی تصویر اصلی ظاهر می شوند و صدا معمولا مربوط به تصویر اصلی است. این فن‌آوری به بیننده این امکان را ‌‌می‌دهد که به تماشای برنامه‌ای بنشیند در حالی که انتظار شروع برنامه‌ای از یک کانال دیگر را دارد.  آزمایش عملیِ افزودن یک تصویر به تصویر اصلی مدت‌ها قبل از آنکه کاربرد آن در گیرنده‌های خانگی مقرون به صرفه شود، انجام شده بود. در سال 1980 شرکت ژاپنی NEC  برای اولین بار این ‌‌فن‌آوری را به صورت ابتدایی و آزمایشگاهی اجرا کرد، اما به دلیل هزینه بالا به موفقیت تجاری دست نیافت. در 1983 شرکت فیلیپس(Philips) برای نخستین بار تولید انبوه گیرنده‌هایی را آغاز کرد که امکان ایجاد »تصویردرتصویر«  را داشت. پنجره کوچکی که به گوشه‌‌ای از تصویر اصلی الحاق می‌شد و تصاویری جداگانه و سیاه و سفید را نمایش می‌داد. امروزه در عصر تلویزیون دیجیتال که با کاهش هزینه‌های تولید همراه شده است ‌‌بیشتر گیرنده‌های خانگی امکان ایجاد »تصویردرتصویر«  را دارند.

 در پخش تلویزیونی :

     شرکت انگلیسی کوانتل Quantel  در سال 1975 دستگاه DFS3000  را تولیدکرد که یک ذخیره ساز (Framestore)  تمام دیجیتال بود. در پوشش تلویزیونی المپیک 1976 مونترئال کانادا از این دستگاه برای ایجاد اولین مدالیون‌های ویدئویی استفاده شد. در مراسم افتتاحیه در چند مورد تصاویری به صورت مدالیون به تصویر اصلی الصاق شد که آغازی بر استفاده از مدالیون ویدئویی در پخش برنامه‌های زنده تلویزیونی بود.(شکل 1)

شکل 1)

با توسعه فن‌آوری دیجیتال -چه در تولید نرم‌افزارهای گرافیک و تدوین، چه در تولید دستگاه‌های ترکیب تصاویر Vision Mixer برای استودیو‌های تلویزیونی- کاربرد مدالیون نیز گسترش یافت و امروزه در انواع تولیدات تلویزیونی مانند برنامه‌های خبری، گفتگو، مسابقه، موسیقی-تصویر و برنامه‌های نمایشی و همین طور آگهی‌های تجاری از آن به شکل‌های مختلف استفاده ‌‌می‌شود.

ورود فناوری‌های ویدئویی دیجیتال، فرایند تقسیم کردن صفحه نمایش را بسیار ساده‌تر کرد و کاربرد آن را در سینما و تلویزیون گسترش داد و به آن تنوع بیشتری بخشید. به طور مثال در برخی صحنه‌های فیلم Timecode (2000)  از این تکنیک برای نشان دادن همزمانِ چهار رویداد متفاوت، در زمان واقعیِ فیلم استفاده شد. بدین ترتیب برخی فیلمسازان از مدالیون به عنوان بخشی از ساختار روایی در آثار خود بهره برده‌اند. ( شکل 2 )

شکل 2)

     از این فرمِ مدالیون (چهارتایی) و فرم‌های دیگر، در گفتگوهای خبری تلویزیونی که حالت ویدئوکنفرانس دارند و افراد مختلف در مکان‌های متفاوت به گفتگو می‌پردازند، استفاده ‌‌می‌شود. (شکل 3و4 )

کارگردان سینما هانس کانوزا (Hans Canosa ) کاربرد جدیدی از مدالیون را در فیلم    گفتگو با زنانِ دیگر(Conversations with Other Women (2005)  ) به کار گرفت. در چند صحنه از این فیلم، صفحه نمایش به دو قسمت تقسیم ‌‌می‌شود. در یک قاب، تصویر بازیگر زن و در قاب دوم تصویر بازیگر مرد دیده ‌‌می‌شود. هنگام اجرای این صحنه ها، دو دوربین، بطور همزمان تصویر هرکدام از بازیگران را ضبط کرده‌اند.( شکل 5 )

شکل 5)

بنابراین وقتی این دو تصویر، کنار یکدیگر نمایش داده می‌شوند، بیننده می‌تواند نظاره‌گر عمل و عکس العمل همزمانِ شخصیت‌ها در حالت اجرای واقعی باشد. این روش به بیننده این امکان را ‌‌می‌دهد که به عنوان پردازشگر ادراکی(perceptual editor )عمل کند. در واقع مخاطبِ فیلم می‌تواند از بین کُنش یا واکنشی که بطور همزمان اتفاق افتاده است، انتخاب کند که کدام را ببیند.

امروزه این نوع از کاربرد مدالیون در برنامه‌های گفتگو محور تلویزیونی استفاده ‌‌می‌شود. بطور مثال در یک مناظره زندة تلویزیونی، هنگامی که دو طرف مناظره وارد بحث و جدل می‌شوند، بیننده می‌تواند کنش و واکنش آنها را بطور همزمان ببیند. در صورتی که اگر قرار باشد تصویر هرکدام از آنها بطور جداگانه نمایش داده شود بخشی از عمل و عکس العمل‌ها دیده نخواهد شد. ( شکل6 )

در موسیقی تصویر(Music video) :

 یکی از اولین نمونه‌های مدالیون ویدئویی را می توان در موسیقی-تصویرِ Billie Jean  دید که در سال 1982 تولید شد. قاب تصویر با بُرش‌های عمودی به سه بخش تقسیم ‌‌می‌شود و تصویر خواننده در هر سه قسمت دیده ‌‌می‌شود.

 البته فقط یکی از قاب‌ها دارای تصویر متحرک است. بدین معنی که ویدئو در هر یک از قاب‌ها متوقف (Freeze )  شده و در قاب بعدی ادامه می یابد. (شکل 7)

از فرم بُرش عمودی تصویر در برنامه‌های گفتگوی خبری برای نشان دادن همزمان افرادی که در مکان های مختلف هستند، استفاده می شود.

در تولید مدالیون عمودی، حاشیه چپ و
راست تصویر اصلی ( تا کناره های شانه ) حذف می شود تا بتوان آنها را درون مدالیون جای داد. ( شکل8)

شکل 8)

هنگامی که می خواهیم در کنار تصویر مهمان، ویدئویی مرتبط با موضوع، پخش شود از الگوی »مدالیون تکمیلی«استفاده می کنیم. در اینجا با یک فرم نامتقارن روبرو هستیم که در قسمت کوچک آن تصویر مهمان و در قسمت بزرگ، ویدئوی مکمل جاگذاری می‌شود.

در استفاده از این نوع مدالیون نکته اصلی این است که ما می توانیم حاشیه چپ و راست تصویر مهمان را حذف کنیم تا در الگوی مدالیون جای بگیرد. اما برای ویدئو ملزم به طراحی قاب مستطیل افقی( کادر تلویزیونی ) هستیم زیرا محتوای ویدئو بایستی به طور کامل دیده شود. (شکل9)

شکل 9)

– شکل 10 یک نمونه از انتخاب نادرست الگوی مدالیون برای ویدئوی مکمل است. استفاده از قاب مستطیل عمودی برای جاگذاری ویدئو باعث حذف شدن بخش‌های زیادی از ویدئوی مکمل گردیده و محتوای مورد نظر را دچار اختلال کرده است.

شکل 10)

در گفتگوی تلویزیونی :

     در بسیار از برنامه های تلویزیونی امکان حضور مهمان در استودیو وجود ندارد و به همین خاطر برنامه سازان از شیوه »گفتگوی از راه دور  «استفاده می کنند. بدین ترتیب که یک مدالیونِ دوقسمتیِ عمودی با قاب‌های برابر طراحی می شود و تصویر مجری (دوربین استودیویی) و مهمان( SNG, Skype و … ) در آنها جاگذاری می‌شود. با توجه به آنچه گفته شد در طراحی مدالیون و جاگذاری منابع در قاب‌ها بایستی تناسب‌ها و اندازه‌ها رعایت شود تا تصویر تلویزیونی به ترکیب بندی مطلوب برسد. در واقع، هنگامی که تصویر افراد را در یک ویدئوکنفرانس تلویزیونی کنار یکدیگر قرار می دهیم، نه تنها قاب‌های مدالیون بایستی هم اندازه باشند، بلکه سوژه‌های انسانی که در قاب ها قرار می‌گیرند نیز بایستی از لحاظ اندازه نما با یکدیگر تناسب داشته باشند. ( شکل 11 و 12)

در برنامه های ورزشی :

     از مدالیون در پوشش تلویزیونی برخی ورزش ها استفاده می شود. بطور مثال در اجرای ورزش دارت(Darts )   به دلیل فاصله زمانی بسیار اندک بین پرتاب دارت تا برخورد آن با هدف، استفاده از مدالیون دوبخشی رایج است. ( شکل13 و 14 )

در آگهی های بازرگانی :

مدالیون در ساختار آگهی‌ها نیز کاربرد دارد و برای ایجاد فضای مقایسه و همزمانی از آن استفاده می شود. شکل 15 و 16 نمونه‌هایی از کاربرد مدالیون درتولید آگهی است.

شکل 15)
شکل 16)

تصویر چندبخشی(Split Screen )  که در ادبیات عرفیِ تلویزیون ایران به آن مدالیون می‌گویند تقریبا همزمان با تولد سینما ظاهر شد و پس از حدود 120 سال همچنان در سینما و تلویزیون کاربرد دارد.

به نظر می‌رسد که مدالیون به عنوان یک روشِ تصویرپردازی، جایگاه خود را در دنیای تصاویر متحرک حفظ خواهد کرد.   

 

 

حتما ببینید

شاخص‌های اصلی در موفقیت تیم تولید

هر چند مخاطب این متن، تهيه‌كنندگان تلويزيوني هستند اما مطالبي كه ارائه مي‌شوند به مسئولیت‌های …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *