خانه / آموزش / کارگردانیِ گفتگوی یک به سه

کارگردانیِ گفتگوی یک به سه

پیش از آغاز، گفتنی است عکس‌‌‌های این مقاله از کتابِ اصول کارگردانی استودیویی(Basic Studio Directing) اثر» رود فیرودر«(Road Fairweather ) است. در این کتاب نکات جالبی در خصوص گفتگو و مصاحبه ارائه شده است. مصاحبه یک به یک: یک مجری و یک میهمان با دو دوربین (شکل 1)، یک به یک با سه دوربین (شکل 2)، یک با دو با دو دوربین : مجری و دو میهمان (شکل 3) و سه دوربین (شکل 4)، یک با دو: در حالی‌‌‌که مجری در میان دو میهمان نشسته است (شکل 5 با دو دوربین و شکل 6 با سه دوربین)، دو مجری با دو میهمان (شکل 7) و گفتگوی یک به سه همگی در این کتاب به‌‌‌طور خلاصه ارائه شده است.

از شکل 1 تا شکل 7 چیدمان میز و صندلی‌‌‌ها و محل قرارگیری دوربین‌‌‌ها متعارف است. متعارف به این معنا که دیوارِ چهارم- که دیوار ناظر یا مخاطب گفته می‌‌‌شود- خالی است (شکل 8) و برای کارگردانی و نگاه و نظر مخاطب شرایطِ قابل درک و متعارفی را فراهم می‌‌‌کند.

شکل 7) مصاحبه تلویزیونی دو مجری کنار هم و دو میهمان در کنارهم با چهار دوربین
شکل 8) دیوار چهارم

دیوار چهارم: دیواری نامرئی است که بازیگران و مخاطبان را از هم جدا می‌‌‌کند و از تئاتر وارد تلویزیون و سینـمـا شد.

اما در چیدمانِ نـامتـعـارفِ یک مجری با سه میهمان(شکل9)، شرایط فرق می‌کند. میهمانِ B  دیوار چهارم را اشغال کرده است. این چیدمان سخت و نامتعارف است. اگرچه این کار در تلویزیون -به‌‌‌خصوص در پخشِ زنده- بسیار پرمخاطره و پرچالش است اما راه سومی است که انجام می‌شود.

شکل 9) چیدمانِ 4 نفره دور میز با 4 دوربین

حال اگر رقابت دو گروه سیاسی مخالف را به عنوان دو راه متفاوت تصور کنیم، راه سوم، گروهی میانه‌رو است که از هر دو گروه سهمی به تساوی دارد و در عین نزدیکی با هر دو از هر دو هم بسیار دور است. این جدالِ فرضیِ برنامه مـاست و در این ساختار، نمی‌توانیم این سه نفر (نماینده) را در کنـار هم ( در یک دیوار) بنشانیم. از شکل 1 تا شکل 7 تعداد خطوط فرضی کم، مشخص و تشخیص مراقب برای نشکستنِ آن بسیار آسان است. اما شریط در چیدمان شکل 9 بسیار متفاوت است. به یاد داشته باشید در این چیدمان، چهار دوربین، حداقل تعداد دوربینی است که باید استفاده شود و چیدمان با دوربین کمتر از این یعنی درک نکردن قواعد کارگردانی و حرفه‌‌‌ای. مصاحبه در این شرایط یعنی »میزِ دایره‌ای یا مربعی«  شاید از سخت‌‌‌ترین کارها برای کارگردان تلویزیونی باشد. مشکلِ اصلی این است که در این چینش بسته به اینکه چه کسی با چه کسی صحبت می‌کند، خطِ فـرضـی در حالِ حرکت است همان‌‌‌طور که در شکلِ 9 می‌بینید؛ شش خطِ فرضی برای این ساختار وجود دارد.

این چیدمان برای کسانی‌که فـرآیندِ کارگردانی و تصویربرداری مصاحبه در این حالت را نـمی‌دانند بسیار سخت است. اینکه چگونه مانع از پرش و شکستنِ خط فرضی شـویـم. در این چینش فقط باید از دوربین‌‌‌ها در یک‌‌‌طرفِ خط فرضی استفاده کرد. برای این ساختار شرایط چگونه خواهد بود؟

فوت و فن (Tricks)

با نصبِ دوربینی به‌‌‌صورتِ عمود بر میز از بالایِ میز، نمایی خنثی       (neutral shot)  خواهیم داشت، که دیدی بسیار شبیه از فضای کاملِ قرارگیری افراد مانند شکل 9 ارائه می‌کند. به کمک این کنترلِ لازم اما نه ایده‌‌‌آل، شما می‌توانید در هر لحظه نـمـاهـا را به تصویر این دوربین برش بزنید (ولی سعی کنید حدالامکان از این تکنیک استفاده نکنید). دوربین‌‌‌ها باید برای ارائه نماهایی زیبا – بدونِ شیِ یا فرد اضافی- از هر فرد یا نمای OTS   به چپ و راست حرکت کنند.

به یاد داشته باشید که مـا مجبور نیستیم که فـردِ سخنگو را به‌‌‌سرعت ببینیم. مخاطبان به کمک صدا می‌توانند هر آنچه گفته می‌شود، بشنوند و صدا در اینجا به کمک کارگردان می‌آید. برای راحتی کارگردانی، ابتدا از نمای بـازِ (Wide shot)  دوربینی که انتخابِ درستی از نظر کارگردانی است استفاده کنید و سپس به نمای بسته کات بزنید یا حرکت کنید.

نـمـای بـاز

به طور معمول شما در این نوع ساختارِ گفتگو محور، دو دوربین دارید؛ یکی نمای تَـکِ شنونده و دیگری به ‌‌‌عنوان کمکی- اضافی (spare)  است. شرایطی فراهم آورید که دوربینِ کمکی- اضافی در آن حالت، نـمای بـاز ارائه کند. هرگاه در تنگنا قرار گرفتید به این دوربین کات بزنید و سپس به دوربینِ صحیح از نظر کارگردانی که باید از آن استفاده نمایید، سوئیچ کنید. رفتن به نما یا انتخابِ یک نمای باز در یک کنش و واکنش، فقط برای یک مرتبه  اثـر مطلوب دارد و تکرار بیش از حد آن آسیب‌‌‌زننده است. همانطور برای دوربین از بالا. این دو تمهید برای کمک بیشتر در کاهشِ سختی سوئیچ دوربین‌‌‌ها – تا حد امکان بدونِ پرش- است.

حالا به بررسی کلی الگوی کارگردانی – تصویربرداری در این ساختار می‌پردازیم.

الگوی کارگردانی-تصویربرداری این ساختار

در الگوی کارگردانی-تصویربرداری این چیدمان، به‌‌‌طورِ مثال فرض کنید که مصاحبه‌‌‌کننده (presenter)  یا میزبان با میهمانِ A  گفتگو کند. خطِ فرضی میان این دو نفر P-A   است. در این شرایط دوربین‌‌‌های شماره دو، سه و چهار همگی در محدوده‌‌‌ای قرار دارند کـه خط فرضیِ P-A   شکسته نمی‌شود. فقط دوربین یک در سمت مخالف خط است و استفاده از آن خطِ فرضیِ P-A   را می‌‌‌شکند. در این حالت، دوربینِ شمار‌ة ‌‌‌ 2 (با توجه به شکلِ 10) مجری را در نمای تک یا میزبان با میهمان A  را در نمایِ دو نفره  می‌‌‌گیرد.

شکل10

دوربینِ 4 واکنش‌‌‌‌‌‌ها و نماهایی مشابه از میهمانِ A  را می‌‌‌گیرد. اگرچه از لحاظِ فنی عبور از خط فرضی است(crossing the line)؛ امّـا دوربین یـک، از توجه و گوش دادنِ میهمان B  یا میهمانِC    – هر کدام‌‌‌شان که احتمال دارد مخالفِ میهمانِ A  باشند- نماهایی را می‌‌‌گیرد. ( بهتر است این نماها روی آنتن نرود و فقط تصویربردار را آماده نگه داشت. زیرا در این ساختار، شرایطِ بحرانی است و احتمال خطا و  شکستن‌‌‌های خط فرضی زیاد است).

آیا راهی جز این وجود دارد؟ دوربین سه نـمی‌‌‌تواند نمایِ متعارف و درستِ تلویزیونی از میهمانانِ B  یاC   ارائـه کند؛ زیرا فقط یک چشم میهمانان در قاب دوربین قرار می‌گیرد و این نما برای برنامه‌‌‌های تلویزیونی پذیرفتنی نیست. باید در نماهای متوسط و بستة‌‌ میهمان بیش از سه چهارمِ صورت در قاب تصویر دیده شود. برای جلوگیری از شکسته شدنِ خطِ P-A  توسط دوربین یک، به هیچ وجه نباید نمایِ توجه از میهمانانِ B یا C    ارائه داد. اگر در میانة گفتگویِ مجری و میهمانِ A ، به‌‌‌یکباره میهمانانِ B  یا C وارد گفتگو با مجری شوند چه باید کرد؟ اگر وارد گفتگو با میهمانِ A  شوند چه باید کرد؟ دوربینِ یک در این شرایط باید آماده باشد تا اگر خطِ گفتگو A-C  یا P-C  شد، نمایِ متوسط یا بسته میهمانِ C  را ارائه کند. اگر خط گفتگو A-B  یا P-B  هم شد چون دوربین‌‌‌های دو و چهار درگیر هستند وظیفه دوربینِ یک است که به سرعت نمایِ مناسب از میهمان B  ارائه کند.

در ادامه فرض کنید: مجری به سمت میهمانِ C  می‌‌‌چرخد، حالا دوربین شمارة 3،  نمای تک از مجری را ارائه می‌‌‌کند. دوربین 1 نمای میهمانی که در حالِ پاسخ دادن است(C)  را می‌‌‌گیرد، در حالی که دوربین 4 به شکار تصاویرِ دو میهمانِ گوش‌‌‌کننده  به‌‌‌حرف‌‌‌های میهمانِ C مشغول است.

مدتی از برنامه می‌گذرد. حال اگر میهمانِ A  مستقیم به بحث و گفتگو با میهمانِC ‌ بپردازد،  باید یـک خط فرضی را انتخاب کنید. شما می‌‌‌توانید با یکی از دو دوربینِ 1 و 4 یا 2 و 3 این خط را تعریف کنید و تصویر بگیرید (یک انتخاب از میان این چهار تصویر).

انتخاب به این بستگی دارد به کارگردانیِ گفتگویِ قبل از بحثِ مستقیم و رودرویِ میهمانِ A  و C . اگر قبل از این بحثِ رودرویِ میهمانِ A و C، مجری در حالِ گفتگو با میهمانِ C  باشد شما می‌‌‌بایست از دوربینِ 2 و 3 برای پوششِ بحثِ دو میهمانِ A و C  استفاده کنید ( چون میهمانِ C  می‌‌‌بایست در سمتِ راستِ قاب تصویر قرار گیرد). امّـا اگر میهمانِ C  در حالِ گفتگو با میهمانِ B  باشد و سپس بحث مستقیم میانِ A و C  در گیرد، بهتر است از دوربین‌‌‌های 1 و 4 استفاده کنید ( مراقب باشید دوربین 2 در نمای دوربینِ 4 زیاد دیده نـشود). لطفاً بقیه حالت‌‌‌های گفتگو را خودتان با توجه به شکل 10  بررسی کنید.

سخت‌‌‌ترین حالت کارگردانی در این چیدمان زمانی است که روی خط‌‌‌هایِ P-B  و   A-C (روی قطرها) گفتگو انجام می‌‌‌شود (دوباره به شکل 10  توجه کنید). در این شرایط دو دوربین در فضای مناسب برای رعایتِ قاعدة خط فرضی و دو دوربینِ دیگر، برخلاف آن قرار دارند. امّـا در چهار خط فرضیِ دیگر، فقط انتخابِ یکی از دوربین‌‌‌ها خط فرضی را می‌‌‌شکند. وجود دوربین اضافی حتی اگر گرفتن نما برایش سخت باشد بهتر از آن است که نتواند در کُنش‌‌‌ها حاضـر شود.

احتمال شکسته شدنِ خط فرضی گفتگوها در این ساختار وجود دارد؛ ولی می‌توان آن را مدیریت کرد و به حداقل رساند. الزامات این حداقل‌‌‌رسانی، درک و تمرین حالت‌‌‌های مختلف توسط کارگردان و تصویربرداران است.

لطفاً در هر ده دقیقه گفتگو آن‌‌‌هم در صورتِ ضرورت از دوربین پنجم ( دوربین نصب از بالا) استفاده کنید. در این ساختار، نمایِ مـعـرف را -که از اساسی‌‌‌ترین نماها در برنامه‌های تلویزیونی است- نـداریم و نمای از بالا نمی‌‌‌تواند جای نمای معرف را بگیرد و فقط نمایی خنثی برای فرار از شکستن‌‌‌های پیاپیِ خط‌‌‌های فرضی است.

 

حتما ببینید

کارگردانی تلویزیونی مسابقات بیلیارد (بخش دوم)

در ادامه مطلب پیشین که به دوربین‌های سقف و کف اشاره کردیم به بقیه دوربین‌ها …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *