خانه / آموزش / نمای آلمانی (Dutch Angle Shot )

نمای آلمانی (Dutch Angle Shot )

شکل 1)

یکی از حرکات دوربین حرکت غلت(Roll) است که همراه با حرکات اصلی پن(Pan)، روی محور افقی (X) و تیلت (Tilt) روی محور عمودی(Y) جزء حرکات دوربین حول محور ثابت است. حرکت  Roll  روی محور Z  در دستگاه مختصات دکارتی صورت می‌گیرد. حرکت دورانی دوربین به راست یا چپ در محور Z باعث می‌شود که ترکیب‌بندی قاب از حالت عادی، خارج شود. زیرا خطوط عمودی و افقی تصویر به صورت شیبدار و اُریب درمی‌آیند.(شکل‌ 2و3 )

نمای آلمانی (نمای شیب‌دار)، یکی از تکنیک‌های ترکیب‌بندی قاب در عکاسی و سینما‌ است که برای نشان دادن حالت‌های غیر‌معمول، ناراحتی‌های روانی، کابوس، جنون، حس ناپایداری، بی‌نظمی، سرگیجه، ناامیدی و یا ایجاد تنش بصریِ هماهنگ با موضوع فیلم به کار می‌رود. پس از جنگ جهانی اول در سینمای آلمان جنبش اکسپرسیونیسم (Expressionism) ،  ظهور کرد.

اکسپرسونیست‌ها از خطوط مورب برای ایجاد اغراق در بیان مفاهیم مد نظر خود استفاده می‌کردند. کلمه داچ(Deutsch)، به معنای »آلمانی«  است که به اختصار به صورت Dutch  نوشته و متداول شده است. از طرفی املای این کلمه(Dutch) در نقش صفت نسبی به معنای هُلندی نیز صحیح است اما این کلمه ربطی به هلند و مردم آن کشور ندارد. فیلم »مطب دکتر کالیگاری  (1920) ساختة رابرت وینه اولین اثر سینمایی در جنبش اکسپرسیونیسم  است. (شکل‌ 4)

نمای آلمانی بلافاصله جلب توجه می‌کند و بیننده به سادگی از آن نمی‌گذرد. زیرا مانند برخورد با یک علامت هشدار دهنده، حسی ناخوشایند و توام با ناآرامی ایجاد می‌کند. بنابراین فیلمسازان از این تکنیک ناخوشایند، استفاده‌های مفیدی کرده‌اند. نمای مورب پس از اکسپرسیونیست‌ها نیز به حیات خود ادامه داد و امروزه جزئی از دستور زبان فیلم محسوب می‌شود. در فیلم‌های ترسناک هالیوودی، فیلم‌های گانگستری و … .  برای القای حس تعلیق و اضطراب، از  نمای مورب استفاده می‌شود. وجود نمای آلمانی برای انتقال حسِ صحنه‌های پرتنش و خطرناک، بسیار تاثیرگذار است. نمای مورب موثرترین نما برای نمایش حس و حال شخصیتی است که همه چیز برای او تمام شده یا در موقعیتی نامتعادل قرار دارد.   ( شکل‌ 5 و6 )

ویلیام وایلر در فیلم »مرد سوم«   (1949) از نمای آلمانی برای تأکید بر حس بیگانگی شخصیت اصلی استفاده کرد.(شکل7) نمای مورب را بیشتر در آثار فیلمسازانی می‌توان دید که سابقه فعالیت در هنرهای تجسمی دارند. مانند فیلم»ادوارد دست قیچی« که تیم برتون در سال 1990ساخت. (شکل‌8)

شکل 7)
شکل 8)

نمای آلمانی یک تکنیک سینمایی است که باید به جا و مطابق با منطق بصری حاکم بر صحنه به کار رود و نباید بی‌مورد استفاده شود. کارشناسان از فیلم علمی تخیلی »زمین میدان جنگ«(Battlefield Earth(2000))، به دلیل استفاده زیاد از نمای آلمانی انتقاد کردند. (شکل9)

شکل 9)

»راجر اِبرت« (Roger Ebert)  – منتقد سینما-در مقاله‌ای که روزنامه »شیکاگو سان‌تایمز« (Chicago Sun-Times ) منتشر کرد، نوشت:

» کارگردان این فیلم ( راجر کریستین)  فقط دیده است که در بهترین فیلم‌ها گاهی کارگردان دوربین خود را کج می‌کند و نمای مورب می‌گیرد اما نفهمیده است که چرا.«

در تولید برنامه‌های تلویزیونی قاب تصویر (در حالت کلی) همواره باید در حالت تراز باشد. به عبارت دیگر خطوط عمودی تصویر باید با لبة عرضیِ قاب و خطوط افقی با لبة طولیِ قاب، موازی باشند. دوربین‌های استودیویی با توجه به تنظیمات مکانیکی و هموار بودن کف استودیو، به طور معمول، قاب تراز دارند. اما در تولید خارج از استودیو-بخصوص برنامه‌های تک دوربینه- حتماً باید قبل از شروع ضبط از تراز بودن دوربین اطمینان حاصل کرد. قاب نامتعادل در تلویزیون یک خطای آشکار بصری محسوب می‌شود و ارزش کیفی تصویر را کاهش می‌دهد.(شکل‌ 10)

شکل10) تراز نبودن دوربین:خطوط عمودی تصویر(قفسه و میله پرچم) با لبه عرضی قاب موازی نیست.

دو علت برای تراز نبودن دوربین و در نتیجه قاب تصویر وجود دارد :

1– کج بودن سه‌پایه(Tripod)

این اشکال به دو دلیل به وجود می‌آید :

  • قرار گرفتن سه‌پایه روی سطح شیب‌دار
  • هم اندازه نبودن پایه‌های سه‌پایه

2- تراز نبودن کلگی سه‌پایه

(Tripod Head)

این اشکال به دلیل کج بسته شدن کلگی به بدنه سه‌پایه ایجاد می‌شود. بر روی کلگیِ سه‌پایه‌های حرفه‌ای محفظه شیشه‌ای قرار دارد که در آن یک حباب هوا، درون مایعی شناور است و به آن حبابِ تراز          (Bubble Level)  می‌گویند. روی محفظة شیشه‌ای، دایره‌ای وجود دارد که شاخصِ تراز بودنِ دوربین است. هنگامی که حباب در مرکز دایره قرار گیرد، دوربین در حالت تراز خواهد بود.  برای این کار باید پیچ اتصالِ کلگی به سه‌پایه را کمی باز کرد و آنقدر کلگی را جابجا کنیم تا حباب در مرکز دایره قرار گیرد و سپس پیچ را ببندیم. بدیهی است، فاصله گرفتن حباب از مرکز دایره، نشانة خارج شدن دوربین از تراز است. با استفاده از حبابِ تراز می‌توان تاثیرات منفی کج بودن سه‌پایه را نیز تا حدودی رفع کرد.  ( شکل‌ 11)

شکل 11)

استفاده از نمای مورب در برنامه‌های تلویزیونی با هدف القای مفاهیم و معانی خاص – که در تعریف نمای آلمانی به آن اشاره شد – صحیح است، در غیر این صورت خطای کارگردانی محسوب می‌شود.

در شکل‌ 12 و 13 دو نمونه قاب‌بندی با نمای مورب دیده می‌شود که بدون توجه به محتوای برنامه استفاده شده است.        ( تضاد فرم و محتوا )

شکل 12)
شکل 13)

 

حتما ببینید

کارگردانی تلویزیونی مسابقات بیلیارد (بخش دوم)

در ادامه مطلب پیشین که به دوربین‌های سقف و کف اشاره کردیم به بقیه دوربین‌ها …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *